ΜΕΤΡΑ ΚΑΙ ΔΙΑΛΕΞΕ ΤΟΝ ΑΡΙΘΜΟ

Αναγέννηση εμφανίστηκε πρώτα στην περιοχή της Βόρειας Ιταλίας και μέσα σε δυο αιώνες διαδόθηκε σε ολόκληρη την Ευρώπη. Κατά την Αναγέννηση οι άνθρωποι του πνεύματος στράφηκαν στη μελέτη του αρχαίου ελληνικού και του ρωμαϊκού πολιτισμού. Σ' αυτό βοήθησαν σημαντικά και Έλληνες λόγιοι, που κατέφυγαν στη Δυτική Ευρώπη αμέσως μετά την άλωση της Κωνσταντινούπολης (1453). Ένα κίνημα της Αναγέννησης, που εμπνεύσθηκε από την ελληνορωμαϊκή αρχαιότητα, ήταν ο Ουμανισμός (Ανθρωπισμός). Οι Ουμανιστές, πιστεύοντας στην αξία της γνώσης, έδωσαν έμφαση στον άνθρωπο και στις δυνατότητές του. Η διάδοση των ιδεών του Ουμανισμού διευκολύνθηκε πολύ από την εφεύρεση της τυπογραφίας. Την εποχή αυτή τέχνες, όπως η ζωγραφική, η γλυπτική και η αρχιτεκτονική, γνωρίζουν μεγάλη άνθιση. Μεγάλες μορφές της Αναγέννησης ήταν οι ζωγράφοι Σάντρο Μποτιτσέλι, Λεονάρντο Ντα Βίντσι, Μιχαήλ Άγγελος και Ραφαήλ καθώς και ο αρχιτέκτονας Φίλιππος Μπρουνελέσκι. Σπουδαία προσωπικότητα ήταν και ο Ολλανδός θεολόγος και φιλόλογος Έρασμος, που θεωρούσε ως αρετές την καλοσύνη και την ανοχή. Την αγάπη για τα ανθρώπινα δημιουργήματα διέδωσε με τα έργα του ο Άγγλος θεατρικός συγγραφέας Ουίλιαμ Σαίξπηρ. Στην Ισπανία διακρίθηκαν ο Μιχαήλ Θερβάντες με το μυθιστόρημα «Δον Κιχώτης» κι ο ζωγράφος Δομήνικος Θεοτοκόπουλος ή Ελ Γκρέκο (Ο Έλληνας). Χάρτης Εξωτερικός Σύνδεσμος Εκτός όμως από τα γράμματα και τις τέχνες, αναπτύχθηκαν και οι επιστήμες. Την περίοδο της Αναγέννησης διατυπώθηκαν οι αστρονομικές θεωρίες του Κοπέρνικου και του Γαλιλαίου, ενώ βελτιώθηκε πολύ η ανατομία και η ιατρική. Εξωτερικός Σύνδεσμος Εξωτερικός Σύνδεσμος Στις αρχές του 16ου αιώνα (1517) με τη Θρησκευτική Μεταρρύθμιση οι νέες αυτές ιδέες άρχισαν να επηρεάζουν και τη θρησκεία. Η πρώτη φάση της ονομάζεται Προτεσταντική Μεταρρύθμιση. Οι Προτεστάντες, με επικεφαλής τον Γερμανό μοναχό Μαρτίνο Λούθηρο, εναντιώθηκαν στην εξουσία του Πάπα και στις καταχρήσεις της και δημιούργησαν ξεχωριστή γερμανική εκκλησία. Παρόμοιες ήταν οι εξελίξεις στην Αγγλία αλλά και στην Ελβετία, με πρωτεργάτη τον Ιωάννη Καλβίνο. Η Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία αντέδρασε στην Προτεσταντική Μεταρρύθμιση με την Καθολική Μεταρρύθμιση, προσπαθώντας με μια σειρά από μέτρα, όπως για παράδειγμα την ίδρυση θρησκευτικών ταγμάτων, να φέρει και πάλι τους Προτεστάντες με το μέρος της. Την περίοδο της Αναγέννησης συχνοί ήταν οι πόλεμοι μεταξύ Προτεσταντών και Καθολικών. Από την άλλη πλευρά όμως, ενισχύθηκε η πίστη στη λογική και στην αυτονομία του ανθρώπου ενώ αναπτύχθηκε, κυρίως στο αγγλικό πολιτικό σύστημα, η αρχή της αντιπροσωπευτικής εξουσίας.

Στην ιστορία της Δ´ τάξης μάθαμε ότι το 146 π.Χ. οι Ρωμαίοι κατέκτησαν την Ελλάδα, ύστερα από μακροχρόνιους πολέμους. Από τα πρώτα χρόνια της κατάκτησής της όμως αντιμετώπισαν πολλές δυσκολίες στη διακυβέρνηση των κατακτημένων πόλεων. Γι’ αυτό, στο πρώτο διάστημα κατοχής της χώρας, εφάρμοσαν ιδιαίτερα σκληρά μέτρα για τη διοίκησή της. Πρώτη φροντίδα των Ρωμαίων ήταν να κρατήσουν τους Έλληνες διχασμένους και να τους εμποδίσουν να συνεργαστούν μεταξύ τους. Γι' αυτό, αμέσως μετά την κατάκτηση, καtάργησαν τα δημοκρατικά πολιτεύματα και τις συμμαχίες των ηττημένων πόλεων-κρατών. Εφάρμοσαν δηλαδή για τη διακυβέρνησή τους το «διαίρει και βασίλευε»1. Βασικό κριτήριο για τον νέο τρόπο διοίκησης κάθε πόλης ήταν η στάση που αυτή είχε τηρήσει στους ελληνορωμαϊκούς πολέμους. Έτσι: •Σε όσες συμμάχησαν μαζί τους ή δεν αντιστάθηκαν στις λεγεώνες2, τούς παραχωρούσαν ανεξαρτησία ή αυτονομία3 και ανέθεταν τη διοίκησή τους σε φιλορωμαίους Έλληνες. •Σε όσες όμως αντιστάθηκαν, φέρθηκαν ανελέητα. Γκρέμισαν τα τείχη τους, άρπαξαν θησαυρούς και έργα τέχνης, επέβαλαν βαρύτατους φόρους, αφόπλισαν και αιχμαλώτισαν τους κατοίκους τους. Στις πόλεις αυτές εγκατέστησαν μόνιμες ρωμαϊκές φρουρές και ανέθεσαν τη διοίκησή τους σε Ρωμαίους αξιωματούχους. Δυσάρεστες συνέπειες για τους Έλληνες όμως είχε και η διαρκής παρουσία ρωμαϊκού στρατού στον τόπο τους. Οι λεγεώνες τρέφονταν από τα προϊόντα της υπαίθρου και συχνά στρατολογούσαν τους κατοίκους της. Οι πληθυσμοί ένιωθαν ανασφαλείς και φοβισμένοι. Πολλοί εγκατέλειπαν τη γη τους και κατέφευγαν στις πόλεις. Κι εκεί όμως τους περίμεναν η φτώχεια, η διαρκής παρουσία και η απειλή των κατακτητών. 1. Οι Ρωμαίοι κυβερνούν τους Έλληνες 1 «διαίρει και βασίλευε»: χώρισέ τους και κυβέρνησέ τους. 2 λεγεώνα: ρωμαϊκό στρατιωτικό σώμα. 3 αυτονομία: δικαίωμα να διοικούνται με δικούς τους νόμους και άρχοντες. 1. Οι ρωμαϊκές λεγεώνες λεηλατούσαν συχνά την ύπαιθρο. Η υποδούλωση της Ελλάδας έχει δυσάρεστες συνέπειες για τους Έλληνες. Οι Ρωμαίοι, αρχικά, διοικούν τους κατακτημένους με σκληρό τρόπο. Κάθε πόλη αντιμετωπίζεται ανάλογα με τη στάση που τήρησε απέναντί τους. Οι Έλληνες και οι Ρωμαίοι 11 Α 2. Αιχμάλωτοι Έλληνες δουλεύουν στους ρωμαϊκούς δρόμους. 3. Ο Πολύβιος για την ερήμωση της υπαίθρου «Στην εποχή μας σε ολόκληρη την Ελλάδα επικρατεί απαιδία1 και ολιγανθρωπία. Αυτά ήταν αιτία να ερημωθούν οι πόλεις και να μειωθεί η παραγωγή αγαθών στην ύπαιθρο, μολονότι δεν είχαμε αρρώστιες ούτε υποφέραμε από συνεχείς πολέμους». Πολύβιου, Ιστορίαι 4. Χιλιάδες αιχμάλωτοι Έλληνες και ανεκτίμητα έργα τέχνης μεταφέρθηκαν στη Ρώμη, για να επιδειχθούν στους θριάμβους2 των νικητών στρατηγών. Όλα αυτά δημιούργησαν έντονη δυσαρέσκεια στους Έλληνες, οι οποίοι για πρώτη φορά βρέθηκαν υπόδουλοι σ’ έναν ξένο λαό. Γι’ αυτό πολλές φορές ξεσηκώθηκαν κατά των κατακτητών. Ο ρωμαϊκός στρατός όμως κατέπνιγε αυτές τις εξεγέρσεις και τι- μωρούσε σκληρά αυτούς που θεωρούσε πρωταίτιους.

Πό τον 9ο έως τον 11ο αιώνα το Βυζαντινό κράτος κυβέρνησαν αυτοκράτορες της μακεδονικής δυναστείας1. Στο διάστημα αυτό οι Μακεδόνες αυτοκράτορες, για την αντιμετώπιση των εξωτερικών θεμάτων: Οργάνωσαν αξιόμαχο στρατό και απελευθέρωσαν πολλά από τα κατακτημένα βυζαντινά εδάφη, στην Ανατολή, στη Δύση και στα Βαλκάνια. Έκλεισαν συνθήκες ειρήνης και φιλίας με τους λαούς του Βορρά και διέδωσαν το χριστιανισμό και το βυζαντινό πολιτισμό στις χώρες τους. Ξαναπήραν από τους Σαρακηνούς τον έλεγχο των θαλάσσιων δρόμων και τα βυζαντινά εμπορικά καράβια ανοίχτηκαν ξανά στο Αιγαίο, τη Μεσόγειο, την Αδριατική και τη νότια Ιταλία. Ιδιαίτερη φροντίδα όμως έδειξαν και για την εσωτερική οργάνωση και καλή λειτουργία του κράτους. Για να το επιτύχουν: Οργάνωσαν καλύτερα τα Θέματα της αυτοκρατορίας και πρόσθεσαν σ’ αυτά και νέα από τις απελευθερωμένες και τις ακριτικές περιοχές. Επανέφεραν την ηρεμία στην ταραγμένη από τις διαμάχες της εικονομαχίας εκκλησία και την έστρεψαν σε έργα ειρηνικά και φιλανθρωπικά. Ρύθμισαν με νέους νόμους (Επαναγωγή και Πρόχειρο Νόμο) τα καθήκοντα των αρχόντων, 1. Χάρτης της αυτοκρατορίας στα χρόνια των Μακεδόνων 1. Χάρτης της αυτοκρατορίας στα χρόνια των Μακεδόνων καθόρισαν τις σχέσεις Κράτους και Εκκλησίας και προσάρμοσαν το δίκαιο στις συνθήκες της εποχής. Με το «Επαρχιακό βιβλίο» ρύθμισαν τα θέματα των εμπορικών συναλλαγών και έβαλαν τάξη στη λειτουργία των βιοτεχνιών και των επαγγελματιών, καθώς και στα όρια κέρδους καθενός. Συνέχισαν την προσπάθεια των Ισαύρων για την προστασία των μικροϊδιοκτητών και των ελεύθερων γεωργών 1δυναστεία: σειρά αυτοκρατόρων που ανήκαν στην ίδια οικογένεια ή κατάγονταν από την ίδια περιοχή. Η μεγάλη ακμή του βυζαντινού κράτους Ε από τους δυνατούς και επέβαλλαν σ' αυτούς το νόμο του «Αλληλέγγυου». Αυτός όριζε ότι οι πλούσιοι γαιοκτήμονες, μαζί με τους δικούς τους φόρους, πληρώνουν στο κράτος και τους φόρους των φτωχών γειτόνων τους, όταν εκείνοι αδυνατούν. Τα μέτρα αυτά βοήθησαν στην ανάπτυξη της γεωργίας, της βιοτεχνίας, της ναυτιλίας και του εμπορίου κι έφεραν πλούτο και δόξα στην αυτοκρατορία. Η περίοδος αυτή ήταν από τις πιο λαμπρές για την αυτοκρατορία και ονομάστηκε «χρυσή εποχή του Βυζαντίου».

Στην ιστορία της Δ' τάξης μάθαμε ότι το 146 π.Χ. οι Ρωμαίοι κατέκτησαν την Ελλάδα, ύστερα από μακροχρόνιους πολέμους. Από τα πρώτα χρόνια της κατάκτησής της όμως αντιμετώπισαν πολλές δυσκολίες στη διακυβέρνηση των κατακτημένων πόλεων. Γι 'αυτό, στο πρώτο διάστημα κατοχής της χώρας, εφάρμοσαν ιδιαίτερα σκληρά μέτρα για τη διοίκησή της. Χάρτης Εξωτερικός Σύνδεσμος Πρώτη φροντίδα των Ρωμαίων ήταν να κρατήσουν τους Έλληνες διχασμένους και να τους εμποδίσουν να συνεργαστούν μεταξύ τους. Γι' αυτό, αμέσως μετά την κατάκτηση, κατάργησαν τα δημοκρατικά πολιτεύματα και τις συμμαχίες των ηττημένων πόλεων-κρατών. Εφάρμοσαν δηλαδή για τη διακυβέρνησή τους το «διαίρει και βασίλευε»1. Βασικό κριτήριο για το νέο τρόπο διοίκησης κάθε πόλης ήταν η στάση που αυτή είχε τηρήσει στους ελληνορωμαϊκούς πολέμους. Έτσι: Σε όσες συμμάχησαν μαζί τους ή δεν αντιστάθηκαν στις λεγεώνες2 τούς παραχωρούσαν ανεξαρτησία ή αυτονομία3 και ανέθεταν τη διοίκησή τους σε φιλορωμαίους Έλληνες. Σε όσες όμως αντιστάθηκαν, φέρθηκαν ανελέητα. Γκρέμισαν τα τείχη τους, άρπαξαν θησαυρούς και έργα τέχνης, επέβαλαν βαρύτατους φόρους, αφόπλισαν και αιχμαλώτισαν τους κατοίκους τους. Στις πόλεις αυτές εγκατέστησαν μόνιμες ρωμαϊκές φρουρές και ανέθεσαν τη 1. Οι ρωμαϊκές λεγεώνεςλεηλατούσαν συχνά την ύπαιθρο. 1. Οι ρωμαϊκές λεγεώνες λεηλατούσαν συχνά την ύπαιθρο. διοίκησή τους σε Ρωμαίους αξιωματούχους. Δυσάρεστες συνέπειες για τους Έλληνες όμως είχε και η διαρκής παρουσία ρωμαϊκού στρατού στον τόπο τους. Οι λεγεώνες τρέφονταν από τα προϊόντα της υπαίθρου και συχνά στρατολογούσαν τους κατοίκους της. Οι πληθυσμοί ένιωθαν ανασφαλείς και φοβισμένοι. Πολλοί εγκατέλειπαν τη γη τους και κατέφευγαν στις πόλεις. Κι εκεί όμως τους περίμεναν η φτώχεια, η διαρκής παρουσία και η απειλή των κατακτητών. Εξωτερικός Σύνδεσμος 1 «διαίρει και βασίλευε»: χώρισέ τους και κυβέρνησέ τους 2 λεγεώνα: ρωμαϊκό στρατιωτικό σώμα 3 αυτονομία: δικαίωμα να διοικούνται με δικούς τους νόμους και άρχοντες Οι Έλληνες και οι Ρωμαίοι A Όλα αυτά δημιούργησαν έντονη δυσαρέσκεια στους Έλληνες, οι οποίοι για πρώτη φορά βρέθηκαν υπόδουλοι σ' έναν ξένο λαό. Γι' αυτό πολλές φορές ξεσηκώθηκαν κατά των κατακτητών. Ο ρωμαϊκός στρατός όμως κατέπνιγε αυτές τις εξεγέρσεις και τιμωρούσε σκληρά αυτούς που θεωρούσε πρωταίτιους.

Την ιστορία της Δ' τάξης μάθαμε ότι το 146 π.Χ. οι Ρωμαίοι κατέκτησαν την Ελλάδα, ύστερα από μακροχρόνιους πολέμους. Από τα πρώτα χρόνια της κατάκτησής της όμως αντιμετώπισαν πολλές δυσκολίες στη διακυβέρνηση των κατακτημένων πόλεων. Γι 'αυτό, στο πρώτο διάστημα κατοχής της χώρας, εφάρμοσαν ιδιαίτερα σκληρά μέτρα για τη διοίκησή της. Χάρτης Εξωτερικός Σύνδεσμος Πρώτη φροντίδα των Ρωμαίων ήταν να κρατήσουν τους Έλληνες διχασμένους και να τους εμποδίσουν να συνεργαστούν μεταξύ τους. Γι' αυτό, αμέσως μετά την κατάκτηση, κατάργησαν τα δημοκρατικά πολιτεύματα και τις συμμαχίες των ηττημένων πόλεων-κρατών. Εφάρμοσαν δηλαδή για τη διακυβέρνησή τους το «διαίρει και βασίλευε»1. Βασικό κριτήριο για το νέο τρόπο διοίκησης κάθε πόλης ήταν η στάση που αυτή είχε τηρήσει στους ελληνορωμαϊκούς πολέμους. Έτσι: Σε όσες συμμάχησαν μαζί τους ή δεν αντιστάθηκαν στις λεγεώνες2 τούς παραχωρούσαν ανεξαρτησία ή αυτονομία3 και ανέθεταν τη διοίκησή τους σε φιλορωμαίους Έλληνες. Σε όσες όμως αντιστάθηκαν, φέρθηκαν ανελέητα. Γκρέμισαν τα τείχη τους, άρπαξαν θησαυρούς και έργα τέχνης, επέβαλαν βαρύτατους φόρους, αφόπλισαν και αιχμαλώτισαν τους κατοίκους τους. Στις πόλεις αυτές εγκατέστησαν μόνιμες ρωμαϊκές φρουρές και ανέθεσαν τη 1. Οι ρωμαϊκές λεγεώνεςλεηλατούσαν συχνά την ύπαιθρο. 1. Οι ρωμαϊκές λεγεώνες λεηλατούσαν συχνά την ύπαιθρο. διοίκησή τους σε Ρωμαίους αξιωματούχους. Δυσάρεστες συνέπειες για τους Έλληνες όμως είχε και η διαρκής παρουσία ρωμαϊκού στρατού στον τόπο τους. Οι λεγεώνες τρέφονταν από τα προϊόντα της υπαίθρου και συχνά στρατολογούσαν τους κατοίκους της. Οι πληθυσμοί ένιωθαν ανασφαλείς και φοβισμένοι. Πολλοί εγκατέλειπαν τη γη τους και κατέφευγαν στις πόλεις. Κι εκεί όμως τους περίμεναν η φτώχεια, η διαρκής παρουσία και η απειλή των κατακτητών. Εξωτερικός Σύνδεσμος 1 «διαίρει και βασίλευε»: χώρισέ τους και κυβέρνησέ τους 2 λεγεώνα: ρωμαϊκό στρατιωτικό σώμα 3 αυτονομία: δικαίωμα να διοικούνται με δικούς τους νόμους και άρχοντες Οι Έλληνες και οι Ρωμαίοι A Όλα αυτά δημιούργησαν έντονη δυσαρέσκεια στους Έλληνες, οι οποίοι για πρώτη φορά βρέθηκαν υπόδουλοι σ' έναν ξένο λαό. Γι' αυτό πολλές φορές ξεσηκώθηκαν κατά των κατακτητών. Ο ρωμαϊκός στρατός όμως κατέπνιγε αυτές τις εξεγέρσεις και τιμωρούσε σκληρά αυτούς που θεωρούσε πρωταίτιους.

Τι είναι οι δυνάμεις; Η δύναμη είναι μια φυσική έννοια που προκαλεί αλλαγή στην κίνηση ενός αντικειμένου. Αυτό μπορεί να σημαίνει: Αλλαγή ταχύτητας (π.χ. ένα αυτοκίνητο που επιταχύνει). Αλλαγή κατεύθυνσης (π.χ. η μπάλα που αλλάζει πορεία όταν τη χτυπάμε). Επιπλέον, μια δύναμη μπορεί να προκαλέσει παραμόρφωση σε ένα αντικείμενο. Η παραμόρφωση μπορεί να είναι: Προσωρινή, όπως όταν πιέζουμε ένα ελατήριο και επανέρχεται. Μόνιμη, όπως όταν σπάμε ένα κλαδί. Πώς ασκούνται οι δυνάμεις; Οι δυνάμεις ασκούνται με δύο τρόπους: Με επαφή: Όταν ένα αντικείμενο αγγίζει ένα άλλο. Παράδειγμα: όταν σπρώχνουμε ένα ποδήλατο, αλλάζουμε την ταχύτητά του. Από απόσταση: Χωρίς να υπάρχει επαφή. Για παράδειγμα: Βαρυτική δύναμη: Η Γη μας έλκει προς τα κάτω. Μαγνητική δύναμη: Ένας μαγνήτης έλκει ένα μεταλλικό αντικείμενο. Ηλεκτρική δύναμη: Ένα φορτισμένο αντικείμενο μπορεί να έλξει ή να απωθήσει άλλο. Πώς μετράμε τις δυνάμεις; Οι δυνάμεις μετριούνται σε Νιούτον (Ν). Για τη μέτρηση χρησιμοποιούμε το δυναμόμετρο. Τι είναι το δυναμόμετρο; Το δυναμόμετρο είναι ένα όργανο που μετρά τη δύναμη χρησιμοποιώντας την ελαστικότητα. Όταν ασκείται δύναμη στο δυναμόμετρο, ένα ελατήριο τεντώνεται και δείχνει τη δύναμη στην κλίμακα. Μέρη του δυναμόμετρου: Ελατήριο: Τεντώνεται ανάλογα με τη δύναμη. Κλίμακα: Δείχνει πόση είναι η δύναμη σε Νιούτον. Έτσι, καταλαβαίνουμε όχι μόνο πώς ασκούνται οι δυνάμεις, αλλά και πώς μπορούμε να τις μετρήσουμε! Τι είναι η τριβή Η τριβή είναι μια δύναμη που εμφανίζεται όταν δύο επιφάνειες έρχονται σε επαφή και εμποδίζει την κίνηση μεταξύ τους. Δρα πάντα προς την αντίθετη κατεύθυνση της κίνησης και μπορεί να κάνει ένα αντικείμενο να επιβραδύνει ή να σταματήσει. Χωρίς τριβή, δεν θα μπορούσαμε να περπατήσουμε, να γράψουμε ή να κρατήσουμε αντικείμενα. Από ποιους παράγοντες εξαρτάται η τριβή: Το είδος των επιφανειών: Λείες επιφάνειες έχουν λιγότερη τριβή, ενώ τραχιές επιφάνειες έχουν περισσότερη. Για παράδειγμα, η κίνηση πάνω σε χαλί έχει περισσότερη τριβή από την κίνηση πάνω σε πάγο. Το βάρος του σώματος (ή η δύναμη που πιέζει τις επιφάνειες): Όσο μεγαλύτερο είναι το βάρος ενός αντικειμένου, τόσο περισσότερο πιέζει τις δύο επιφάνειες μεταξύ τους και τόσο μεγαλύτερη είναι η τριβή. Η κατάσταση των επιφανειών: Αν μια επιφάνεια είναι βρεγμένη ή λιπαρή, η τριβή μειώνεται. Από ποιους παράγοντες δεν εξαρτάται η τριβή: Η επιφάνεια επαφής: Η τριβή δεν εξαρτάται από το πόσο μεγάλη ή μικρή είναι η περιοχή που αγγίζουν οι επιφάνειες. Η ταχύτητα της κίνησης: Στις περισσότερες περιπτώσεις, η τριβή παραμένει σχεδόν ίδια ανεξάρτητα από το πόσο γρήγορα κινείται ένα αντικείμενο. Η τριβή είναι απαραίτητη στην καθημερινή μας ζωή, αλλά μπορεί να μας δυσκολέψει όταν προσπαθούμε να μετακινήσουμε βαριά αντικείμενα. Η τριβή μπορεί να είναι είτε επιθυμητή είτε ανεπιθύμητη, ανάλογα με την κατάσταση. Περιπτώσεις όπου η τριβή είναι επιθυμητή: Περπάτημα: Χάρη στην τριβή ανάμεσα στα παπούτσια μας και το έδαφος, μπορούμε να περπατήσουμε χωρίς να γλιστράμε. Γράψιμο: Όταν γράφουμε με μολύβι ή στυλό, η τριβή βοηθά το μολύβι να αφήσει ίχνη στο χαρτί. Οδήγηση: Η τριβή ανάμεσα στα ελαστικά των αυτοκινήτων και τον δρόμο είναι απαραίτητη για να μην γλιστράει το αυτοκίνητο και να μπορεί να σταματήσει. Περιπτώσεις όπου η τριβή είναι ανεπιθύμητη: Μετακίνηση βαρέων αντικειμένων: Η τριβή δυσκολεύει τη μετακίνηση βαριών αντικειμένων πάνω σε τραχιές επιφάνειες. Φθορά μηχανημάτων: Στα μηχανήματα, η τριβή ανάμεσα στα κινούμενα μέρη προκαλεί φθορά και χρειάζονται λιπαντικά για να μειωθεί. Άθλημα σε πάγο: Στο πατινάζ ή στο χόκεϊ επί πάγου, η χαμηλή τριβή είναι επιθυμητή για να κινούμαστε γρήγορα. Όταν υπάρχει πολλή τριβή, μπορεί να μας δυσκολέψει. Συμπερασματικά, η τριβή είναι απαραίτητη σε πολλές δραστηριότητες, αλλά μπορεί να δημιουργήσει προβλήματα όταν προσπαθούμε να κινήσουμε αντικείμενα ή όταν προκαλεί φθορά. Η τριβή μπορεί να αυξηθεί ή να μειωθεί ανάλογα με το τι θέλουμε να επιτύχουμε. Πώς αυξάνουμε την τριβή: Αύξηση της τραχύτητας των επιφανειών: Όταν οι επιφάνειες γίνονται πιο τραχιές, η τριβή αυξάνεται. Για παράδειγμα, τα παπούτσια με αυλακώσεις στη σόλα αυξάνουν την τριβή και μας εμποδίζουν να γλιστράμε. Χρήση υλικών με υψηλή τριβή: Ορισμένα υλικά, όπως το καουτσούκ, έχουν περισσότερη τριβή. Τα ελαστικά των αυτοκινήτων είναι φτιαγμένα από καουτσούκ για να προσφέρουν καλύτερη πρόσφυση στο δρόμο. Πώς μειώνουμε την τριβή: Λίπανση των επιφανειών: Η χρήση λιπαντικών, όπως λάδι ή γράσο, μειώνει την τριβή ανάμεσα σε δύο επιφάνειες. Αυτό βοηθά τα μηχανήματα να λειτουργούν ομαλά χωρίς να φθείρονται. Λείανση των επιφανειών: Όσο πιο λείες είναι οι επιφάνειες, τόσο λιγότερη τριβή υπάρχει. Γι' αυτό τα έπιπλα συχνά τοποθετούνται σε λείες επιφάνειες για να μετακινούνται πιο εύκολα. Η δυνατότητα να αυξάνουμε ή να μειώνουμε την τριβή μας βοηθά σε πολλές καταστάσεις της καθημερινής ζωής, όπως στη μετακίνηση αντικειμένων, στην οδήγηση και στη λειτουργία μηχανών. Πίεση Η πίεση είναι η δύναμη που ασκείται σε μια επιφάνεια ανά μονάδα εμβαδού. Εκφράζεται με τη σχέση: Πίεση = Δύναμη/(Εμβαδόν επιφάνειας) Παράγοντες από τους οποίους εξαρτάται η πίεση: Η δύναμη που ασκείται: Όσο μεγαλύτερη είναι η δύναμη που ασκείται σε μια επιφάνεια, τόσο μεγαλύτερη είναι η πίεση. Το εμβαδόν της επιφάνειας: Όσο μικρότερη είναι η επιφάνεια στην οποία ασκείται η δύναμη, τόσο μεγαλύτερη είναι η πίεση. Γι' αυτό όταν χρησιμοποιούμε ένα μαχαίρι, η δύναμη συγκεντρώνεται σε μικρή επιφάνεια, και η πίεση είναι υψηλή. Υδροστατική πίεση Η υδροστατική πίεση είναι η πίεση που ασκείται από το βάρος του νερού (ή άλλου υγρού) πάνω σε ένα σώμα που βρίσκεται μέσα στο υγρό. Αυξάνεται καθώς βυθιζόμαστε πιο βαθιά στο νερό, επειδή το βάρος του υγρού πάνω από εμάς αυξάνεται. Παράγοντες από τους οποίους εξαρτάται η υδροστατική πίεση: Το βάθος του υγρού: Όσο μεγαλύτερο είναι το βάθος στο οποίο βρισκόμαστε, τόσο μεγαλύτερη είναι η πίεση. Η πυκνότητα του υγρού: Όσο πιο πυκνό είναι το υγρό, τόσο μεγαλύτερη είναι η πίεση που ασκείται. Για παράδειγμα, το θαλασσινό νερό ασκεί μεγαλύτερη πίεση από το γλυκό νερό λόγω της μεγαλύτερης πυκνότητάς του. Η επιτάχυνση της βαρύτητας: Η υδροστατική πίεση αυξάνεται καθώς η βαρύτητα είναι μεγαλύτερη, αλλά στην επιφάνεια της Γης αυτή η επιτάχυνση θεωρείται σταθερή. Ατμοσφαιρική πίεση Η ατμοσφαιρική πίεση είναι η πίεση που ασκείται από το βάρος του αέρα στην επιφάνεια της Γης. Ο αέρας έχει μάζα και το βάρος του ασκεί πίεση στα αντικείμενα που βρίσκονται κάτω από την ατμόσφαιρα. Παράγοντες από τους οποίους εξαρτάται η ατμοσφαιρική πίεση: Το υψόμετρο: Όσο μεγαλύτερο είναι το υψόμετρο (δηλαδή όσο πιο ψηλά βρισκόμαστε), τόσο μικρότερη είναι η ατμοσφαιρική πίεση, επειδή το βάρος της στήλης του αέρα μειώνεται. Η θερμοκρασία: Όταν ο αέρας ζεσταίνεται, διαστέλλεται και η ατμοσφαιρική πίεση μειώνεται. Αντίθετα, σε χαμηλότερες θερμοκρασίες, η πίεση αυξάνεται. Η υγρασία: Όσο περισσότερη υγρασία υπάρχει στον αέρα, τόσο χαμηλότερη είναι η ατμοσφαιρική πίεση, γιατί οι υδρατμοί είναι πιο ελαφριοί από τον ξηρό αέρα. Κάθε μία από αυτές τις πιέσεις παίζει σημαντικό ρόλο στη φυσική μας καθημερινότητα και επηρεάζει φαινόμενα από τη λειτουργία των υγρών μέχρι τις καιρικές συνθήκες.

Μετρώ και λογαριάζω βάρη

Related quizzes

Related quizzes