[29/03 मुलांनो, अशी कुठली गोष्ट आहे जी आपण खातो, पण आपल्याला ती अजिबात आवडत नाही ? उत्तर आहे 'मार'. आपण बालपणापासून कुणाच्या न् कुणाच्या तरी हातचा मार खात आलेलो आहे. पण मार काही आपल्याला आवडत नाही. तसंच अभ्यासाचं आहे. अभ्यासदेखील कुणालाच आवडत नाही. आयुष्यात अशा काही गोष्टी असतात ज्याचा परिणाम दूरगामी जाऊन दिसतो. म्हणजे अभ्यास केला नाही तर पंधरा ते वीस वर्षांनंतर त्याचे वाईट परिणाम दिसतील. आता दिसणार नाही. म्हणून अभ्यास केल्याने भविष्यात आपण खूप मोठे होऊ शकतो. अभ्यासाला पर्याय नाही. अभ्यास हा करायलाच पाहिजे. हे नेहमी लक्षात ठेवा. अभ्यासातील महत्त्वाचा भाग म्हणजे पाठांतराचा. आपल्याला बऱ्याच गोष्टी पाठ कराव्या लागतात. तुम्ही मात्र परीक्षेच्या दोन दिवस आधी पुस्तक उघडता तेव्हा एवढा मोठा अभ्यास पाठच होत नाही. पाठांतराची एक गंमत आहे. मला सांगा सिनेमाचे गाणे किंवा जाहिराती तुम्ही कधी पाठ केल्या का? नाही ना; अगदी तसेच रोज जो पाठांतराचा भाग आहे तो नियमित वाचावा जशा जाहिराती रोज ऐकल्याने पाठ होतात. तसेच रोज सगळ्या विषयाचे धडे व स्वाध्याय रोज वाचा काही दिवसांनी ते पाठ झाले असे तुमच्या लक्षात येईल. पाठांतरासोबतच अध्ययन सामग्रीचा अर्थ समजून घेणे देखील तितकंच महत्त्वाचं आहे. अर्थ न समजणाऱ्या गोष्टी लवकर पाठ होत नाही; म्हणून जे रोज वाचतो त्याचा अर्थ आपणास समजला पाहिजे किंबहुना तो मोठ्यांकडून नेहमी समजावून घ्या. णगाठ मार्क हाए गि ਨੀ ਲਿ मानसशास्त्रात अर्थपूर्ण शब्द आणि विनाअर्थाचे शब्द यापैकी कोणते लक्षात राहतात असा एक प्रयोग आहे. त्यात अर्थपूर्ण शब्द लवकर व कायम स्मरणात राहातात असे आढळून आले. T मुलांनो, स्वाध्यायातील रिकाम्या जागा भरा, चूक की बरोबर, कोण कोणास म्हणाले अशी छोटी असणारी उत्तरे तुम्हाला आवडतात. मात्र जेव्हा थोडक्यात उत्तरे लिहा, कारणे दया आणि प्रामुख्याने इतिहास, भूगोल, मराठी, हिंदी, विज्ञानातील मोठी उत्तरे तुम्हास पाठ करण्यास अवघड जातात. मग ती पाठ करण्याचा तुम्ही कंटाळा करता, हो ना? बरीच मुलं म्हणतात घरी उत्तरे पाठ होतात, पण पेपरच्या वेळी सर्व विसरून जातो, काहीच आठवत नाही. याचा अर्थ अभ्यास हा पक्का झाला नाही. मग त्यासाठी काय करायचे ? : १, २ ३, १, २, ३ ४, १, २, ३, ४ ५, १, २, ३, ४, ५ ६, १, २, ३, ४, ५, ६ वरील दिलेल्या संख्या म्हणजे वाक्य समजा. एक वाक्य पाठ झाले की ते न बघता म्हणून पहा. मग दुसरे वाक्य पाठ करून म्हणा. आता एक अन् दोन अशी वाक्य म्हणो. आंता तिसरे वाक्य पांठ करा. मग तिसरे वाक्य म्हणून बघा आंता, १, २, ३ नंतर चौथे वाक्य पाठ कैंरून म्हणून बघा. आंता १, २, ३, ४. समजली ना पाठांतरची पद्धत ! असे पाठ केल्यास आपण अभ्यास कधीच विसरत नाही. `आता आणखी एक गंमत बघू. एक उत्तर आहे. चिमणी गवत, काड्या अन् धागे यापासून घरटे बनवते. बरेचदा हे तीन शब्द आपण विसरतो. मग अशा वेळी यांना किल्ली शब्द बनवा. फाय जसे : काड्या K गवत G D के, जी, डी, पासून मनानेच एखादा शब्द तयार करा. मी 'कागद' म्हणजे KGD शब्द तयार केला. आता या 'कागद' शब्दामुळे मला त्या शब्दांचे सुरुवातीचे अक्षर एकदम लक्षात राहील. असे किल्ली शब्द तुम्ही मोठ्या उत्तराच्या प्रत्येक वाक्याचे बनवू शकता व छान अभ्यासाची मजा घेऊ शकता. येईल ना आता मजा अभ्यास करताना ? लेखिका