Loading...
An toàn thông tin
Quiz by Trần Hữu Tứ
Customize this quiz to suit your class
Instantly translate to 100+ languages
Tag the questions with any skills you have. Your dashboard will track each student's mastery of each skill.
Give this quiz to my class
Tin học 6 - CD D Bài 2. Sự an toàn và hợp pháp khi sử dụng thông tinCâu 1: Đặc trưng nào sau đây là một trong những yếu tố cốt lõi của trí tuệ nhân tạo? A. Tự động hóa quy trình làm việc B. Khả năng học tập và thích nghi từ dữ liệu C. Khả năng sử dụng năng lượng hiệu quả D. Thực hiện các phép tính toán học nhanh chóng Đáp án: B. Khả năng học tập và thích nghi từ dữ liệu Câu 2: Trí tuệ nhân tạo (AI) chủ yếu được sử dụng để làm gì? A. Phân tích dữ liệu và đưa ra quyết định dựa trên dữ liệu B. Thiết kế hệ thống mạng C. Giảm lượng tiêu thụ điện năng D. Thực hiện các công việc thể chất Đáp án: A. Phân tích dữ liệu và đưa ra quyết định dựa trên dữ liệu Câu 3: Hệ thống AI được gọi là “học máy” (machine learning) khi nó có khả năng: A. Tự động sửa chữa lỗi trong phần mềm B. Tạo ra các hệ thống mạng bảo mật C. Học hỏi và cải thiện hiệu suất mà không cần lập trình rõ ràng D. Tăng tốc độ xử lý của phần cứng Đáp án: C. Học hỏi và cải thiện hiệu suất Câu 4: Khả năng học của AI liên quan đến yếu tố nào sau đây? A. Học từ kinh nghiệm và dữ liệu mới để cải thiện hiệu suất B. Ghi nhớ tất cả các lệnh do con người cung cấp C. Chạy các chương trình mà không cần cập nhật D. Sửa lỗi phần mềm một cách tự động Đáp án: A. Học từ kinh nghiệm và dữ liệu mới để cải thiện hiệu suất Câu 5: Khả năng suy luận trong AI giúp hệ thống thực hiện điều gì? A. Phát triển khả năng thể hiện cảm xúc B. Sử dụng thông tin để đưa ra các quyết định có căn cứ C. Tăng tốc độ xử lý dữ liệu D. Sao chép chính xác các hành vi của con người Đáp án: B. Sử dụng thông tin để đưa ra các quyết định có căn cứ Câu 6: Khả năng nhận thức của AI là gì? A. Khả năng tự nhận biết và điều chỉnh hành vi của nó dựa trên môi trường B. Khả năng xử lý dữ liệu với tốc độ nhanh hơn C. Khả năng làm việc liên tục không cần nghỉ D. Khả năng thu thập dữ liệu từ các cảm biến và hệ thống khác Đáp án: A. Khả năng tự nhận biết và điều chỉnh hành vi của nó dựa trên môi trường Câu 7: Khả năng hiểu ngôn ngữ tự nhiên (NLP) của AI cho phép hệ thống: A. Xử lý văn bản và ngôn ngữ giống như con người B. Dịch thuật chính xác từ ngôn ngữ này sang ngôn ngữ khác C. Thay thế hoàn toàn con người trong việc viết và giao tiếp D. Tăng cường khả năng suy nghĩ trừu tượng Đáp án: A. Xử lý văn bản và ngôn ngữ giống như con người Câu 8: AI có khả năng giải quyết vấn đề khi nào? A. Khi nó sử dụng các thuật toán để tìm ra giải pháp tối ưu cho các vấn đề phức tạp B. Khi nó thay thế toàn bộ con người trong mọi công việc C. Khi nó tự động sửa chữa các lỗi phần mềm D. Khi nó cung cấp thông tin chi tiết về dữ liệu mà không cần bất kỳ sự can thiệp nào Đáp án: A. Khi nó sử dụng các thuật toán để tìm ra giải pháp tối ưu cho các vấn đề phức tạp Câu 9: Khả năng học của AI là gì? A. AI có thể học từ dữ liệu và kinh nghiệm mới. B. AI có thể tự sửa lỗi mà không cần dữ liệu đầu vào. C. AI có thể cải thiện hiệu suất thông qua học tập. D. AI không cần cập nhật khi học tập từ dữ liệu. Đáp án: • Đúng: A, C • Sai: B, D Câu 10: Khả năng suy luận của AI giúp hệ thống thực hiện điều gì? A. AI có thể đưa ra quyết định dựa trên dữ liệu. B. AI có thể suy nghĩ giống con người mà không cần dữ liệu. C. AI sử dụng thông tin để phân tích và đưa ra lựa chọn hợp lý. D. AI tự động đưa ra quyết định mà không cần học tập trước đó. Đáp án: • Đúng: A, C • Sai: B, D Câu 11: AI có khả năng nhận thức và điều chỉnh hành vi dựa trên môi trường xung quanh không? A. AI có thể nhận biết thay đổi trong môi trường và điều chỉnh hành vi. B. AI luôn cần con người giám sát để đưa ra quyết định. C. AI tự động thay đổi mà không cần lập trình lại khi môi trường thay đổi. D. AI không có khả năng điều chỉnh theo môi trường. Đáp án: • Đúng: A, C • Sai: B, D Câu 12: Khả năng giải quyết vấn đề của AI được biểu hiện như thế nào? A. AI có thể áp dụng các thuật toán để tìm ra giải pháp tối ưu. B. AI giải quyết vấn đề mà không cần dữ liệu đầu vào. C. AI tự động phân tích và đưa ra các phương án giải quyết dựa trên dữ liệu. D. AI chỉ có thể giải quyết vấn đề khi được lập trình trước. Đáp án: • Đúng: A, C • Sai: B, DBÀI 9: HÀNH TRANG CUỘC SỐNG Tiết 96 THỰC HÀNH TIẾNG VIỆT SỬ DỤNG PHƯƠNG TIỆN PHI NGÔN NGỮ (tiếp theo) I. MỤC TIÊU 1. Năng lực a. Năng lực chung: - Năng lực thu thập thông tin liên quan đến văn bản - Năng lực đọc - hiểu văn bản - Năng lực trình bày suy nghĩ - Năng lực tự học, tạo lập văn bản. - Ứng dụng CNTT linh hoạt qua các phần mềm hỗ trợ b. Năng lực đặc thù: Bài học góp phần phát triển năng lực văn học và năng lực ngôn ngữ: - HS nhận biết và sử dụng kết hợp giữa phương tiên ngôn ngữ và phương tiện phi ngôn ngữ như một số loại biểu đồ, sơ đồ cơ bản (biểu đồ tròn, biểu đồ Venn, biểu đồ thời gian, sơ đồ cây…) 2. Phẩm chất Có ý thức làm chủ bản thân, đóng góp tích cực cho bài học. II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU 1. Thiết bị dạy học: Máy tính bỏ túi, máy chiếu, Laptop, Giấy bìa A3; bút dạ, nam châm bảng; phấn màu 2. Học liệu: - Một số mảnh ghép hình, sơ đồ, lược đồ về biển giao thông, khu du lịch, chương trình học đại học… III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC Hoạt động 1: KHỞI ĐỘNG a. Mục tiêu: Tạo tâm thế thoải mái và gợi dẫn cho học sinh về nội dung bài học b. Nội dung: Trò chơi ghép hình với tên gọi: Hình nào tên đó c. Sản phẩm: - Mỗi nhóm tạo được một bức ghép hình hoàn chỉnh. - HS nêu đúng ý nghĩa, chức năng của tấm hình d. Tổ chức thực hiện: Bước 1: GV giao nhiệm vụ học tập + Phân lớp thành 4 nhóm + Mỗi nhóm nhận một số mảnh ghép (trong túi bất kì, các hình khác nhau) + 1 bạn được xem trước hình ảnh gốc (trong 1 giây) ghi nhớ và cùng đội lắp ghép lại như hình Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ - Các nhóm cùng có 3 phút để hoàn thành bức hình gốc, các thành viên cùng phối hợp thực hiện VD: Hình 1 Hình 2 Hình 3 Hình 4 Bước 3: Báo cáo kết quả * Trình bày và nêu ý nghĩa của bức hình (1 phút) - Bức 1: Biển báo giao thông đường bộ (Các biển cấm) + Giúp người đi đường thực hiện đúng luật giao thông - Bức 2: Quy trình sử dụng khẩu trang + Giúp biết cách sử dụng đúng, hạn chế tối đa lây nhiễm bệnh - Bức 3: Sơ đồ tuyến đường xe buýt của bạn + Giúp người đi đường tìm đúng tuyến nhanh nhất - Bức 4: Lược đồ thành phố Hà Nội + Giúp mọi người có hiểu biết về địa giới hành chính, xác định được vị trí địa bàn sinh sống và làm việc. Bước 4: Kết luận, nhận định - HS đánh giá nhóm nào nhanh nhất, hoàn chỉnh nhất và nêu đầy đủ ý nghĩa nhất. - GV: Công bố đáp án, điểm số và biểu dương đội xuất sắc. =>Kết luận: Các hình ảnh này đều cung cấp thông tin cho người đọc, nhận biết những quy định, cách thức, vị trí, để hiểu đúng, hiểu rõ nội dung hơn nữa. Đây là cách trình bày trực quan, dễ hiểu, dễ nhớ, dễ thực hiện Hoạt động 2: HÌNH THÀNH KIẾN THỨC a. Mục tiêu: - Nhận biết các yếu tố, các đặc điểm của một sơ đồ - Hiểu được nội dung thông tin của văn bản đó - Nêu được tác dụng của sơ đồ - Vận dụng để giải quyết bài tập b. Nội dung: Bài 1 -SGK trang 111 c. Sản phẩm: - HS nêu được tác dụng của các PT phi ngôn ngữ d. Tổ chức thực hiện: Hoạt động của GV Dự kiến sản phẩm Hoạt động 1: Bài tập 1 Bước 1. Giao nhiệm vụ học tập - Quan sát sơ đồ - Nhận xét các vấn đề sau: Nhóm 1: Nhận xét sự thay đổi phương diện Tài chính Nhóm 2: Tìm sự thay đổi về phương diện Sở thích Nhóm 3: Nhận xét thay đổi về phương diện Cống hiến Nhóm 4: Tìm sự thay đổi về phương diện Công việc Nhóm 5: Nhận xét thay đổi về phương diện Gia đình - Nêu nội dung của sơ đồ và tác dụng của các phương tiện phi ngôn ngữ trong sơ đồ. Bước 2. Thực hiện nhiệm vụ - Các nhóm thảo luận trao đổi trong 3 phút - Đại diện nhóm trả lời trong 1 phút; nhóm khác có thể bổ sung thông tin - Cá nhân tự ghi chép lại nội dung. Bước 3. Báo cáo, thảo luận Học sinh chia sẻ bài làm và báo cáo phần tìm hiểu Bước 4. Kết luận, nhận định - HS biết đọc nội dung của biểu đồ, nêu đầy đủ ngắn gọn thông tin - GV đánh giá nhóm và đại diện nhóm, rút KN Hoạt động 2: Bài tập 2 Bước 1. Giao nhiệm vụ học tập + Vẽ sơ đồ biểu thị các yếu tố: Thời gian, sự kiện, thành tựu, mong muốn, những ngã rẽ…Biểu thị được các lĩnh vực trong cuộc sống theo lựa chọn cá nhân… + Trình bày nội dung bản sơ đồ đó trước nhóm/ lớp (trên các slide- PP/bảng/ hoặc trên giấy vẽ A4) Bước 2. Thực hiện nhiệm vụ - Bài làm theo hình thức cá nhân ( vì là cuộc đời riêng mỗi người) - Thời gian thực hiện: 7 phút (gồm vẽ và trình bày) Bước 3. Báo cáo, thảo luận - HS trình bày sản phẩm cá nhân: Hình thức sơ đồ có thể tương tự như bài 1, hoặc biểu đồ thời gian (trang 112) có thể chia theo nhóm hình thức giống nhau Bước 4. Kết luận, nhận định - HS có thể nhận xét, tìm đại diện làm tốt nhất của nhóm mình. - GV nhận xét bài làm, tinh thần làm việc để rút KN Bài tập 1: Nhóm 1: Tài chính có mục tiêu rõ ràng, lâu dài, sử dụng vào những việc lớn trong cuộc sống, với kế hoạch từ năm thứ 10 (mua nhà) và tích lũy tài sản ngày càng lớn vào năm thứ 15 (sổ TK 2 tỉ) Nhóm 2: Sở thích cá nhân có sự thay đổi từ chơi bóng (năm thứ 5) du lịch (năm thứ 10) và vẽ tranh (năm thứ 15)- đa dạng, phong phú theo sở trưởng. Nhóm 3: Càng ngày việc làm từ thiện càng phát triển, có cống hiến nhiều cho cộng đồng (tăng dần theo giai đoạn 5 năm) Nhóm 4: Công việc ngày càng tiến bộ, có mục tiêu rõ ràng, phát triển bền vững Nhóm 5: Xây dựng gia đình khi sự nghiệp đã vững vàng, thời điểm thuận lợi. Nhận xét chung: Sơ đồ cho thấy bản kế hoạch rất rõ ràng, có mục tiêu cụ thể, có tính tiến triển- khả thi và rất chặt chẽ. Giúp người lập KH tập trung phấn đấu xây dựng cho sự nghiệp, tận hưởng cuộc sống và hài hòa mọi mặt. (toàn diện) Phương tiện phi ngôn ngữ được sử dụng hợp lí, ngắn gọn, dễ hiểu… Bài tập 2: Một bản vẽ minh họa: TÔI TRONG TƯƠNG LAI Hoạt động 3: Luyện tập a. Mục tiêu: - Tăng cường kĩ năng giải quyết vấn đề + Xác định được mục đích giao tiếp của văn bản + Lựa chọn các thông tin cần trực quan thành sơ đồ + Lựa chọn loại sơ đồ, biểu đồ phù hợp - Rèn năng lực diễn đạt, trình bày; Có thể ứng dụng công nghệ tin học vào thực hành b. Nội dung: - Thiết kế một biểu đồ hoặc sơ đồ dựa trên thông tin từ đoạn trích SGK (trang 111) - Quan sát và nêu nội dung, tác dụng của biểu đồ cơ cấu dân số Yên Bái c. Sản phẩm: - Bài 3: Bản thiết kế Sơ đồ tư duy/ sơ đồ cây (từ văn bản bằng ngôn ngữ chuyển hóa thành phi ngôn ngữ) - Từ văn bản phi ngôn ngữ (biểu đồ) để đọc thông tin d. Tổ chức thực hiện: B1: Chuyển giao nhiệm vụ - Lớp chia 4 nhóm: + Nhóm 1, 2 (Bài 3): Thảo luận phương án, thiết kế một sơ đồ phù hợp dựa trên thông tin từ đoạn trích (trang 111) + Nhóm 3,4: Quan sát và nêu nội dung, tác dụng của biểu đồ cơ cấu dân số Yên Bái (trang 112), tìm công cụ phần mềm để làm biểu đồ tương tự. - Đại diện nhóm trình bày sản phẩm B2: Thực hiện nhiệm vụ - Đọc kĩ yêu cầu nhiệm vụ. - Thảo luận và phân công nhiệm vụ cho thành viên - Thời gian thực hiện 5 phút/ trình bày 2 phút B3: Báo cáo thảo luận Nhóm 1,2 - Bài 3: Trình bày bằng sơ đồ tư duy hoặc sơ đồ cây (tham khảo bản vẽ trên PP) Nhóm 3,4- Nêu nội dung đọc được từ biểu đồ - Nêu tác dụng và nhận xét: + Người đọc dễ tra cứu thông tin, biết cách so sánh + Các số liệu chính xác, đầy đủ, thông tin rõ ràng + Hình thức khoa học, đúng kiểu dạng phù hợp với yêu cầu, có tính thẩm mĩ - Một số ứng dụng để vẽ biểu đồ: Phần mềm PP; Dia, OrgChatting… Gợi ý: B4: Kết luận, nhận định - Nhóm 1,2: nhận xét sản phẩm nhóm 3, 4 - Nhóm 3,4: nhận xét sản phẩm nhóm 1, 2 - GV nhận xét chung; nêu kết luận và rút KN Hoạt động 4: Hướng dẫn học sinh tự học ở nhà 1. Bài cũ - Hoàn thiện bài tập 2. Bài mới Chuẩn bị bài viết: viết bài luận về bản thân - Đọc bài viết tham khảo - Tìm hiểu các bước viết bài luận về bản thânPASSIVE TRANSPORT Cell membranes help organisms maintain homeostasis by controlling what substances may enter or leave cells. Some substances can cross the cell membrane without any input of energy by the cell in a process known as passive transport. DIFFUSION The simplest type of passive transport is diffusion. Diffusion is the movement of molecules from an area of higher concentration to an area of lower concentration. This difference in the concentration of molecules across a distance is called a concentration gradient. Consider what happens when you add a sugar cube to a beaker of water. As shown in Figure 5-1, the sugar cube sinks to the bottom of the beaker. This sinking makes the concentration of sugar mole- cules greater at the bottom of the beaker than at the top. As the cube dissolves, the sugar molecules begin to diffuse slowly through the water, moving towards the lower concentration at the top. Diffusion is driven entirely by the molecules’ kinetic energy. Molecules are in constant motion because they have kinetic energy. Molecules move randomly, traveling in a straight line until they hit an object, such as another molecule. When they hit some- thing, they bounce off and move in a new direction, traveling in another straight line. If no object blocks their movement, they con- tinue on their path. Thus, molecules tend to move from areas where they are more concentrated to areas where they are less concentrated, or “down” their concentration gradient. In the absence of other influences, diffusion will eventually cause the molecules to be in equilibrium—the concentration of molecules will be the same throughout the space the molecules occupy. Returning to the example in Figure 5-1, if the beaker of water is left undisturbed, at some point the concentration of sugar molecules will be the same throughout the beaker. The sugar concentration will then be at equilibrium. SECTION 1 OBJECTIVES ● Explain how an equilibrium is established as a result of diffusion. ● Distinguish between diffusion and osmosis. ● Explain how substances cross the cell membrane through facilitated diffusion. ● Explain how ion channels assist the diffusion of ions across the cell membrane. VOCABULARY passive transport diffusion concentration gradient equilibrium osmosis hypotonic hypertonic isotonic contractile vacuole turgor pressure plasmolysis cytolysis facilitated diffusion carrier protein ion channel Sugar Water 1 2 3 FIGURE 5-1 Sugar molecules, initially in a high concentration at the bottom of a beaker, , will move about randomly through diffusion, , and eventually reach equilibrium, . At equilibrium the sugar concentration will be the same throughout the beaker. Diffusion occurs naturally because of the kinetic energy the molecules possess. 3 2 1 Copyright © by Holt, Rinehart and Winston. All rights reserved. 98 CHAPTER 5 It is important to understand that even at equilibrium the ran- dom movement of molecules continues. But because there is an equal concentration of molecules everywhere, molecules are just as likely to move in one direction as in any other. The random movements of many molecules in many directions balance one another, and equilibrium is maintained. Diffusion Across Membranes Cell membranes allow some molecules to pass through, but not others. If a molecule can pass through a cell membrane, it will diffuse from an area of higher concentration on one side of the membrane to an area of lower concentration on the other side. Diffusion across a membrane is also called simple diffusion, and only allows certain molecules to pass through the membrane. The simple diffusion of a molecule across a cell membrane depends on the size and type of molecule and on the chemical nature of the membrane. A membrane can be made, in part, of a phospho- lipid bilayer, and certain proteins can form pores in the membrane. Molecules that can dissolve in lipids may pass directly through the membrane by diffusion. For example, because of their nonpolar nature, both carbon dioxide and oxygen dissolve in lipids. Molecules that are very small but not soluble in lipids may diffuse across the membrane by moving through the pores in the membrane.Broken windows are covered. Floorboards are patched and doors screwed back on. The road that was ruined by German tanks is shovelled and raked smooth. Boot-shaped bruises turn yellow then fade and disappear. Flowers grow and spread across the ugly German footprints stomped into garden beds. The village looks pretty once more. School stops for the summer and everyone is put to work on the kolkhoz, the village farm. Women and big boys begin harvesting the barley crops in the outer fields. The biggest girls milk the cows, morning and night, and keep the barns clean. Old Nikolay mends ploughs, horse harnesses, pitchforks and scythes in his workshop. Anna Pushinka teaches Yelena and her friends how to get the honey from the beehives that are scattered through the orchards. I am in charge of collecting eggs. My friends Olga and Nina help. Olga and Nina are five, a year younger than me. They are twins and look exactly alike, except Nina’s nose is a little bit crooked from when she fell out of bed and squashed it sideways on the floor. The hens, ducks and geese wander free in the summer, so collecting eggs is like a treasure hunt and takes hours. Catching the hens for their daily hugs takes even longer, but I think it’s important because hugs make everyone happy and happy hens lay bigger eggs. Olga says I’m the best hen-hugger in all of Russia. Nina says I’ll be the best cow-hugger, too, when my arms grow longer. But good hugs have nothing to do with the size of your arms. It’s all to do with the size of your heart. When we are done with the hens, Olga, Nina and I can spend the rest of the day doing whatever we like. We climb the apricot trees, chase squirrels, lie in the meadow marvelling at how hot Ushanka’s black fur becomes in the sunshine, make daisy chains and race little boats of bark in the stream. I teach Olga and Nina the alphabet and we use charcoal to write our letters and our names all over the village – on doors and walls and the freshly cut ends of firewood. In between, I practise my knots. In case the German princemonsters return. I slip into Old Nikolay’s workshop and tie knots in the harnesses hanging on the walls. I wander into gardens where the washing is hung out to dry and tie knots in the laces on pants and smocks. I creep up behind Anna Pushinka and tie knots in her apron strings. I find baling twine in the hay shed and tie my own ankles together. I do such a good job of these last knots that I can’t get them undone. I have to jump all the way to Olga and Nina’s house and ask them to cut me free with their mama’s knife. At the end of each day, Ushanka and I run out into the distant barley fields to meet Mama. This is my favourite part of the day, because Mama always shouts, ‘Little Rabbit!’ and smothers my head with kisses. And as we walk home, we sing. Everyone – women, big boys and me. I love to sing. Almost as much as I love to be kissed by Mama. Sometimes one of the boys, Mikhail, has his balalaika with him. He takes the instrument out from beneath the sheaves of barley piled high on the wagon and plays music. We sing about forests and orchards and people who find their true love. As we walk home, arm in arm, my heart fills with happiness and my belly swells with pride that I am allowed to sing along with the big boys. And I can almost forget about the German prince-monsters and their lies about Russia and their big ugly boots. Almost. But today, when Mikhail reaches for his balalaika, I see other things hiding beneath the barley sheaves. Three of the mamas rush forward and cover them up, but it’s too late. I know they are there. I’ve already seen them. Rifles. Lots of rifles. Mikhail hugs his balalaika to his chest and blushes. ‘So play!’ cries Mama, her voice oddly loud and high. ‘Let’s play Sasha’s favourite song, “The Little Birch Tree”.’ So Mikhail plays and everyone sings about the lovely birch tree with its curly leaves and the branches that will be turned into silver flutes. They sing too quickly, too loudly, and as they sing and walk, they cast nervous sideways glances at me. ‘It’s alright,’ I say, when the song comes to an end. ‘I didn’t see the rifles.’ Mama nods and smiles, and I know it was the right thing to say. But I did see the rifles. And I think about Yelena wanting to get lots of guns and dynamite for the Partisans so they can shoot the Germans and blow them into thousands of tiny pieces, and Mama looking as though she agreed, and I know this is what the mamas and the big boys are doing. As well as harvesting, they are helping the Partisans. Three days later, I wake before dawn and I am all alone. Yelena is always here beside me when I wake. But not this morning. I climb down from our bed above the stove. Mama is filling a cloth sack with bread. She ties it closed with a piece of string and hands it to Yelena. ‘Stay out of sight,’ says Mama. ‘And don’t return until after dark.’ ‘Where’s she going?’ I ask. ‘Nowhere,’ snaps Mama. ‘Then why does she need all that bread?’ I ask. ‘There’s nothing left for us.’ Mama baked four loaves last night and she has stuffed them all into the sack. Yelena opens her mouth, but before she can speak, Mama shoves her out the door and sends her on the way to nowhere. Mama turns and stares at me, her blue, blue cornflower eyes wide with worry. ‘I know,’ I say, flopping down on the bench. ‘I didn’t see any bread.’ Mama sits beside me and takes my hand. ‘And . . .?’ she prods, obviously waiting for more. I puzzle for a while, then say, ‘And I don’t have a sister called Yelena.’ Mama laughs, softly and with a little bit of sadness around the edges. ‘Sweet Little Rabbit! You do have a sister called Yelena.’ ‘I do?’ I ask, now confused. ‘I haven’t seen the rifles or the bread, but I have seen Yelena?’ ‘Yes.’ Mama smiles and the magic makes me smile, too. And I am glad that Yelena is real because I love her very much. ‘Yelena is real,’ Mama explains, ‘but she does not carry sacks of bread into the forest for the Partisans.’ ‘Of course not!’ I shout, slapping my forehead. ‘Because there is no bread!’ Mama laughs loudly now, with not a hint of sadness. She hugs me, pressing me against her warm, loving heart, covering my head with kisses. ‘Clever Little Rabbit,’ she murmurs, and then, in barely a whisper, ‘Your papa would be so proud.’ When I wake the next morning, Yelena is sleeping beside me, her mouth open, her braided hair unravelling. Mama is serving kasha to a strange woman seated at our table. I crawl down from above the stove and slide along the bench beside her. I stare at her pants, her tunic, the rope she is using as a belt and her big boots. She’s dressed like a man! And there’s a rifle leaning against the wall near the door. ‘Hello,’ I say. ‘I’m Sasha.’ The woman doesn’t reply. She just shovels down her kasha. I line my four wooden bears along the table in front of her bowl and say, ‘These are my bears: Big Bear, Medium Bear, Little Bear and Even Littler Bear.’ ‘Hello, Sasha. Hello, bears.’ She smiles but she doesn’t tell me her name. ‘Why are you dressed like a man?’ I ask, tugging at the sleeve of her tunic. ‘Because men’s clothes make it easier to run and climb and crawl and shoot,’ she says. ‘You’re a Partisan!’ I gasp. ‘But she’s not real,’ says Mama, placing a bowl of kasha before me. ‘Is the kasha real?’ I ask. Mama laughs. ‘Yes, Little Rabbit.’ I’m glad the food is real, because I’m hungry. But I’m disappointed that the woman is not real. I was going to ask if I could use her rope-belt to tie her ankles together. For practice. But if she’s not real, then the rope and her ankles aren’t either. The woman finishes her kasha, hangs her rifle over her shoulder, kisses Mama on the cheek then slips out the door. I run to the window to watch her leave, but by the time I get there, she’s gone. Vanished. ‘Because she’s not real,’ I whisper. A week later, Mama and I are working in the garden. We sing as we weed between the flowers and pluck caterpillars from the vegetables. Anna Pushinka is picking strawberries in her garden and wanders over. ‘Taste these,’ she says, holding out the basket. Mama reaches in and takes out a fat strawberry and a tiny piece of folded paper. The strawberry goes into her mouth, the paper into her pocket. ‘What’s on the paper?’ I ask. ‘Paper?’ Anna Pushinka replies with a wave of her hand. ‘Goodness, Sasha! Who has money for paper? These are lean times. We must choose between paper for writing and noodles for our soup. And I always choose noodles.’ She chuckles and I know the paper is yet another thing that is not real. That night, Mama slips the paper to Yelena, but she drops it on the floor. I pick it up for her, and I see that there are tiny words and numbers written all over it. I wish I could read better. I’m desperate to know what it says. Or rather, what it doesn’t say, because it’s not real. Later, when Mama has tucked us into our bed above the stove and Ushanka has wrapped herself around the top of my head, I ask Yelena, ‘What’s on the paper?’ ‘What paper?’ says Yelena. ‘The paper that isn’t real,’ I reply. Yelena stares at me, nibbling her lip, then whispers, ‘A message for the Partisans. Stuff about where the Germans have their headquarters and when their trains are travelling and where they store their ammunition.’ ‘Why?’ ‘So the Partisans can blow them up.’ Yelena grabs my arm. ‘But don’t tell anyone. It’s a secret.’ ‘What’s a secret?’ I ask. ‘The message.’ ‘What message?’ I say, my eyes wide. Yelena laughs. ‘Good boy, Sasha.’ My belly swells with pride. I know how to play this game. ‘How are your knots coming along?’ asks Yelena. ‘Good! Yesterday, I crept into the dairy and tied knots in the apron strings of all the girls who were milking and only one of them noticed. Today, I tied Olga’s ankles together with Mama’s embroidery thread and just now, while you were taking a bath, I tied the sleeves of your blouse together in an enormous knot.’ Yelena rolls her eyes, then says, ‘I’ll see if I can find you some rope for practising.’ ‘Practising what?’ I ask. ‘Your knots,’ she says. ‘What knots?’ Yelena, my big sister who is twelve and always serious tAn toàn giao thông 2023An toàn giao thôngAn toàn trong phòng thực hành