
B.O.Y. 5th Grade Spelling Inventory 8/9/24
Quiz by MARCUS BECKWITH
Customize this quiz to suit your class
Instantly translate to 100+ languages
Tag the questions with any skills you have. Your dashboard will track each student's mastery of each skill.
Give this quiz to my class
I hopped out of _______ this morning.
The __________ sailed around the island.
I hopped out of _______ this morning.
The __________ sailed around the island.
_______ will you come back?
He had a _________ on his head after he fell.
I can __________on the water with my new raft
I rode the _________ to the next town
I found a new _________to put my books.
I learned to ________ a car.
The light is very __________
She went ______________ for new shoes
The food will __________ if it is not kept cool.
The restaurant is ______________ dinner tonight.
The dog _____________ up my favorite sweater yesterday
She ___________ apples in her basket
We __________ in the parade.
The ____________ in the bathroom was very hot.
The _________ broke into pieces on the tile floor
He did his brother a _________ by taking out the trash
The fruit will _______ over the next few days.
I went down to the _________ for the can of paint.
It was a ______________to listen to the choir sing
It was ___________ that the driver had snow tires
I am _____________ that we can win the game.
They wanted to ___________the forest people.
The coach said the ________________ would be tough.
5th Grade Traditional BOY
It's Cinco de Mayo, Carlos! Carlos and Maria walked past the city park after the baseball game. "It's almost Cinco de Mayo," Carlos said. "The festival is only a month away." "Miss Lopez is teaching us a special dance for the festival," said Maria. "We need one more boy." "Will you dance with us?" asked Maria. "Are you dancing in front of people?" asked Carlos. "Miss Lopez will help you," said Maria, smiling. That evening, Carlos asked Abuela about Cinco de Mayo. "There was a big battle on May 5th, in 1862," said Abuela. "A big army came to attack the small town of Puebla." "Only a small group of young soldiers lived in Puebla. They were scared, but they didn't give up," said Abuela. "The big army didn't think the young soldiers would fight," said Abuela. "But the young soldiers won!" she said. "So, that's what we celebrate on Cinco de Mayo!" said Carlos. Carlos couldn't sleep that night. He thought about the soldiers. He thought about learning the dance. "I can be brave, too," he said. Miss Lopez showed Carlos the steps. He stepped on Maria's foot. He tripped and slipped. "Don't worry," said Maria. "You'll get better." Carlos felt he would never learn. But he didn't give up. His father gave him a surprise on the morning of the festival. "Real cowboy boots!" Carlos said. There were so many things to see. Carlos and Maria stopped to watch a puppet show. The crowd was clapping. "I hope they clap for us," said Carlos. They saw rows of shining cars. "Let's look at the hot rods!" he said. "Hurry, Carlos!" said Maria. "We just have time to put on our costumes." It was time for their dance. Carlos looked at the big crowd. His heart pounded. "You can do it," whispered Maria. Then the music started. People began to clap in time to the music. Carlos stomped his feet in his new cowboy boots. Suddenly, the music stopped. It was over. He hadn't tripped once. The crowd cheered and clapped. Abuela's cheer was the loudest!
1.3.2 Multilingüismo individual: ¿somos todos multilingües? ¿Qué quiere decir ser bilingüe o ser multilingüe? Podríamos definir el bilingüismo o multilingüismo individual como la capacidad de una persona de hablar dos o más lenguas. Pero esta definición tiene varias carencias. Tradicionalmente, se pensaba que solo las personas que alcanzaban un dominio similar al de un nativo en cada una de las lenguas que hablaban podían considerarse «bilingües de verdad» o «multilingües de verdad». Pero, ¿qué ocurre con las personas que aprenden una lengua extranjera sin dominarla igual que su lengua materna? ¿Y las personas que son capaces de entender una lengua, tal vez la que se habla en su casa, pero no de hablarla con fluidez? ¿Y qué pasa con las personas que pueden hablar un idioma bastante bien, pero no saben escribir en ese idioma? ¿Y los que pueden leer y entender un texto en una lengua extranjera, pero no pueden comunicarse activamente en ella? Hoy sabemos que, aunque el dominio de dos (o más) lenguas como el de un nativo se pueda dar, en realidad es algo muy poco frecuente, ya que la inmensa mayoría de personas bilingües y multilingües no tienen el mismo grado de competencia en todas sus lenguas. De hecho, es muy común tener una lengua dominante o de preferencia, una lengua en la que una persona se desenvuelve con mayor fluidez o que prefiere en determinados ámbitos o situaciones. Imagínate a un niño que vive en el Reino Unido y habla ruso en casa con su familia e inglés en la escuela. Evidentemente, podrá hablar con más fluidez sobre algunos temas en ruso y sobre otros en inglés. ¿Significa eso que no es bilingüe? En absoluto, lo veremos enseguida. También es muy común, sobre todo entre las personas que han aprendido una segunda (o tercera) lengua más tarde, que una de las dos lenguas interfiera con la otra, algo que puede reflejarse en su acento, en ciertas estructuras gramaticales, en el vocabulario, etc. Imaginemos a un profesor universitario francés que lleva veinte años viviendo y trabajando en Inglaterra. Puede comunicarse con soltura en inglés tanto en situaciones formales como informales y ha publicado libros tanto en inglés como en francés. Sin embargo, sigue hablando en inglés con acento francés y, después de tantos años en Inglaterra, a veces le cuesta encontrar las palabras adecuadas cuando habla en francés. ¿Y qué pasa con esta persona? ¿La considerarías bilingüe? Continuo bilingüe. Las mayúsculas y el tamaño de letra más grande indican un mayor dominio de la lengua A o B. (A partir de Valdés 2014). Monolingüe lengua A Monolingüe lengua B A Ab Ab Ab Ab aB Ba Ba Ba Ba Ba B debe ser bonito ser bilingue 22 INCLUSIÓN, DIVERSIDAD Y COMUNICACIÓN ENTRE CULTURAS En la actualidad, muchos lingüistas consideran que el bilingüismo (o el multilingüismo) no es un estado que pueda alcanzarse con el tiempo, sino más bien un continuo, es decir, una progresión gradual entre dos extremos opuestos. En un extremo está el monolingüismo en la lengua A, y en el otro el monolingüismo en la lengua B. Cualquier individuo con competencias lingüísticas en ambas lenguas podría situarse entre esos dos polos. Dependiendo de su competencia y fluidez en cada lengua, se situaría más cerca de un extremo u otro del continuo. Por ejemplo, una persona con un gran dominio de una de las lenguas, pero con un dominio limitado de la otra, podría situarse en el polo Ab, mientras que una persona con un dominio de ambas lenguas similar al de un nativo se situaría en el medio, en el polo aB. La idea de un continuo bilingüe nos permite ver el bilingüismo como un proceso y tiene en cuenta el hecho de que el dominio de cualquiera de las dos lenguas puede cambiar con el tiempo. Es posible ganar competencias en una lengua, pero también perderlas. Según esta concepción más amplia del bilingüismo, incluso los estudiantes que se inician en una lengua extranjera podrían considerarse bilingües, aunque, por supuesto, al principio estarían bastante cerca de uno de los extremos monolingües del continuo. En cualquier caso, las personas bilingües y plurilingües se encuentran a menudo con tópicos o conceptos erróneos sobre lo que supone hablar y «vivir» en dos o más idiomas. Uno de los prejuicios más problemáticos es que la exposición a varias lenguas es perjudicial para el desarrollo del lenguaje en los menores. Antes se creía que los menores criados de forma bilingüe o multilingüe nunca lograrían aprender bien ninguna de las lenguas en cuestión. Por ello, docentes y pediatras desaconsejaban a los padres criar a sus hijos de forma bilingüe o multilingüe, y a menudo se les animaba a hablar con ellos en la lengua mayoritaria de su sociedad, aunque ellos mismos no dominaran esa lengua. Presionar a los familiares para que no hablen en su lengua materna con sus hijos plantea una serie SABÍAS QUE… el Día Internacional de la Lengua Materna se celebra el 21 de febrero? Fue declarado por la UNESCO en 1999 para sensibilizar sobre la diversidad lingüística y cultural y promover el multilingüismo. de problemas. Por ejemplo, los padres que hablan la lengua mayoritaria de su nueva sociedad como una lengua extranjera podrían transmitir a sus hijos patrones de pronunciación y gramática incorrectos. También se ha observado que los padres que se obligan a hablar a sus hijos en una lengua extranjera en la que no se sienten cómodos pueden comunicarse menos con ellos y ser incapaces de expresar sentimientos como la cercanía y el afecto de la forma en que lo harían en su lengua materna. Además, al no transmitir una lengua de herencia, los padres rompen el vínculo de sus hijos con los familiares que viven en el extranjero, puesto que los niños no podrán comunicarse con ellos por su cuenta. Por último, este enfoque dificulta la transmisión de las tradiciones y los valores culturales. Estas cuestiones suelen provocar problemas en la dinámica familiar que pueden ser difíciles de resolver más adelante. ¿De dónde viene la idea de la «confusión lingüística»? Uno de los principales motivos que llevan a pensar que la exposición a más de una lengua confunde a los niños es la observación de que los niños y niñas pequeños suelen combinar palabras de las distintas lenguas que hablan en una misma frase. Este fenómeno se denomina alternancia de código y es una etapa típica del desarrollo del lenguaje en los niños pequeños que se crían de forma bilingüe o multilingüe. 21/2 LENGUAS EN LA VIDA COTIDIANA 23 Sin embargo, la alternancia de código puede observarse en bilingües de cualquier edad cuando hablan con otros bilingües. Esto no significa que se confundan o sean incapaces de comunicarse correctamente en una sola lengua; es algo normal en el comportamiento lingüístico bilingüe. Llegados a este punto, es importante introducir el concepto «repertorio lingüístico». Un repertorio lingüístico incluye los recursos comunicativos de los que dispone un individuo o una comunidad de habla, es decir, las variedades lingüísticas escritas y habladas puede utilizar o que están presentes en una comunidad de hablantes. El repertorio lingüístico de las comunidades de hablantes monolingües suele estar formado por diferentes registros, estilos, dialectos, acentos, jergas y modismos. En las comunidades de habla bilingüe o multilingüe (por ejemplo, en entornos de migración o en países lingüísticamente diversos, como la India), el repertorio lingüístico no incluye solo diferentes variedades regionales, sociales y/o estilísticas en cada lengua por separado, sino también combinaciones de las diferentes lenguas habladas. Los bilingües pueden optar por cambiar y mezclar códigos en determinadas situaciones comunicativas, al igual que un hablante monolingüe puede utilizar un registro u otro en función del contexto y de con quién esté hablando. Sobre esta base, se podría incluso decir que, en sentido muy amplio, todos somos multilingües, ya que todos, monolingües y bilingües, debemos aprender a hacer malabarismos con las distintas variedades lingüísticas de nuestras sociedades. Anima a tus alumnos a realizar la actividad C para reflexionar sobre la importancia que tienen para ellos las diferentes lenguas, dialectos, acentos y ¿QUÉ PUEDO TRANSMITIR A MI ALUMNADO? · El bilingüismo o el multilingüismo no es un estado que pueda lograrse en un momento dado, sino un proceso en el que la competencia lingüística puede cambiar con el tiempo. · La mayoría de las personas bilingües y multilingües no tienen el mismo dominio de sus diferentes lenguas, y eso es algo completamente normal. · Según una concepción más amplia del bilingüismo y el multilingüismo, incluso los principiantes que aprenden una lengua extranjera podrían considerarse bilingües. · No hay que desalentar a los padres a hablar en su lengua materna con sus hijos e hijas, ya que es a través de ella como mejor pueden comunicarse, expresar sentimientos como la cercanía y el afecto, y transmitir su cultura y sus valores a la siguiente generación. En contextos de migración, los menores que dominan su lengua materna pueden mantener el contacto con los familiares que viven en el extranjero. · Las personas monolingües disponen de diferentes registros, estilos, dialectos, acentos, jergas y modismos. Las personas bilingües también pueden hacer uso de todos ellos, pero además es posible que mezclen y cambien de idioma cuando hablan con otros bilingües. Hacerlo es una parte natural y normal del comportamiento lingüístico de los bilingües y no significa que se confundan o sean incapaces de comunicarse correctamente en una sola lengua. 24 INCLUSIÓN, DIVERSIDAD Y COMUNICACIÓN ENTRE CULTURAS registros. Les resultará divertido comparar los resultados entre amigos y compañeros de clase. En la actividad D, los alumnos tendrán la oportunidad de hablar sobre la alternancia de código, de descubrir el significado de un texto escrito en muchas lenguas diferentes e incluso de crear su propio texto multilingüe. 1.4 CONCLUSIONES En este capítulo hemos presentado diferentes aspectos relacionados con las lenguas en el mundo y en nuestra vida cotidiana. Hemos explicado que las lenguas no son objetos estáticos, sino organismos vivos que interactúan y se relacionan entre sí y están en constante evolución. Las lenguas no solo transmiten mensajes, sino también los valores culturales y sociales de las personas que las hablan e incluso una forma de ver o entender el mundo. A pesar de lo que nos puedan hacer creer, el multilingüismo no es la excepción en el mundo, sino la norma. Por tanto, nuestra diversidad lingüística puede considerarse una forma más de biodiversidad, que también hay que proteger. En el capítulo 2 nos centraremos en los aspectos culturales de nuestras sociedades multiculturales y multilingües.
151. ¿Qué es un cuestionario? A) Un ensayo de opinión. B) Una prueba objetiva con respuestas únicas. C) Instrumento para recopilar información mediante preguntas. D) Lista de control para observadores. ✅ Respuesta correcta: C 152. ¿Para qué se usa el cuestionario? A) Crear estadísticas oficiales. B) Recoger datos de una muestra o población. C) Calificar tareas escritas. D) Registrar asistencia. ✅ Respuesta correcta: B 153. ¿Qué debe tener un buen cuestionario? A) Preguntas largas y técnicas. B) Preguntas abiertas sin orden. C) Preguntas claras, ordenadas y no sesgadas. D) Opiniones del evaluador. ✅ Respuesta correcta: C 154. ¿Qué garantiza la confidencialidad en un cuestionario? A) La duración del instrumento. B) Protección de datos personales. C) Uso de pseudónimos en preguntas. D) Envío físico en sobre cerrado. ✅ Respuesta correcta: B 155. ¿Qué tipo de escalas se pueden usar en un cuestionario? A) Solo numéricas. B) Likert o diferencial semántico. C) De calificación alfabética. D) Gráficas de barras. ✅ Respuesta correcta: B 156. ¿Qué es un cuestionario dicotómico? A) Con varias opciones posibles. B) De respuestas abiertas. C) De preguntas con dos opciones, como Sí/No. D) De evaluación subjetiva. ✅ Respuesta correcta: C 157. ¿Qué es un cuestionario politómico? A) Solo con preguntas abiertas. B) Con tres o más respuestas posibles. C) Con afirmaciones repetidas. D) Exclusivo de estudios médicos. ✅ Respuesta correcta: B Ficha de comprobación (Check List) 341. ¿Qué es una ficha de chequeo? A) Una rúbrica con niveles de desempeño. B) Lista para marcar cumplimiento de aspectos observables. C) Informe final del evaluador. D) Documento narrativo de seguimiento. ✅ Respuesta correcta: B 342. ¿Qué se marca en una ficha de chequeo? A) Opiniones del observador. B) Evaluación global del proceso. C) Presencia o ausencia de indicadores. D) Resultados estadísticos. ✅ Respuesta correcta: C 343. ¿Qué ventaja ofrece una ficha de chequeo? A) Requiere poca planificación. B) Rapidez y claridad en la observación. C) Mayor subjetividad en la evaluación. D) Permite hacer inferencias profundas. ✅ Respuesta correcta: B 344. ¿Qué instrumento utiliza una ficha de chequeo? A) Rúbrica holística. B) Prueba escrita. C) Observación directa o sistemática. D) Cuestionario estructurado. ✅ Respuesta correcta: C 345. ¿Qué debe contener una ficha de chequeo? A) Preguntas abiertas. B) Indicadores precisos y relevantes. C) Conclusiones generales. D) Opiniones del evaluador. ✅ Respuesta correcta: B Instrumentos mixtos 346. ¿Qué son los instrumentos mixtos? A) Evaluaciones exclusivamente cuantitativas. B) Herramientas solo para entrevistas. C) Combinan preguntas cerradas y abiertas. D) Listas de cotejo tradicionales. ✅ Respuesta correcta: C 347. ¿Qué permiten analizar los instrumentos mixtos? A) Sólo datos numéricos. B) Respuestas breves y objetivas. C) Datos cuantitativos y cualitativos. D) Resultados finales sin contexto. ✅ Respuesta correcta: C 348. ¿Cuál es un ejemplo de instrumento mixto? A) Rúbrica con tres niveles. B) Lista de asistencia. C) Encuesta con escala Likert y preguntas abiertas. D) Prueba objetiva con opción múltiple. ✅ Respuesta correcta: C158. ¿Qué es una pregunta abierta? A) Que ofrece opciones numéricas. B) Que se responde con Sí o No. C) Pregunta sin respuestas predefinidas. D) Usada para encuestas políticas. ✅ Respuesta correcta: C 159. ¿Qué es una pregunta cerrada? A) Pregunta sin respuesta esperada. B) Pregunta con opciones predeterminadas. C) Pregunta extensa y argumentativa. D) Pregunta para debates. ✅ Respuesta correcta: B 160. ¿Cuál es una ventaja del cuestionario? A) No requiere análisis posterior. B) Permite recolectar datos de forma rápida. C) Siempre mide variables emocionales. D) Puede reemplazar entrevistas. ✅ Respuesta correcta: B 161. ¿Qué limita un cuestionario cerrado? A) Su facilidad de uso. B) La rapidez en respuestas. C) La profundidad de las respuestas. D) La cantidad de participantes. ✅ Respuesta correcta: C 162. ¿Cómo se aplica un cuestionario? A) Únicamente en formato impreso. B) En persona, por correo, en línea. C) Solo mediante entrevistas grupales. D) Solo con ayuda de un facilitador. ✅ Respuesta correcta: B 163. ¿Qué tipo de datos proporciona un cuestionario? A) Exclusivamente cualitativos. B) Gráficos e infografías. C) Cuantitativos o cualitativos. D) Teóricos y conceptuales. ✅ Respuesta correcta: C 164. ¿Qué tipo de análisis requiere un cuestionario cuantitativo? A) Narrativo. B) Estadístico. C) Documental. D) Literario. ✅ Respuesta correcta: B 165. ¿Qué es una escala tipo Likert? A) Escala con opciones dicotómicas. B) Escala que mide frecuencia o acuerdo. C) Escala de evaluación emocional. D) Escala visual con colores. ✅ Respuesta correcta: B 166. ¿Qué es una escala diferencial semántica? A) Escala basada en porcentajes. B) Escala que mide opiniones entre dos extremos. C) Escala sin opciones visibles. D) Escala exclusivamente cuantitativa. ✅ Respuesta correcta: B 167. ¿Qué debe evitar un cuestionario? A) Preguntas numéricas. B) Términos técnicos. C) Ambigüedad y doble sentido. D) Formato digital. ✅ Respuesta correcta: C 168. ¿Qué tipo de diseño debe tener un cuestionario? A) Extenso y repetitivo. B) Coherente, lógico y temáticamente agrupado. C) Abierto a interpretación libre. D) Aleatorio en sus secciones. ✅ Respuesta correcta: B 169. ¿Qué garantiza la validez de un cuestionario? A) Que mida lo que debe medir. B) Que tenga pocas preguntas. C) Que se aplique rápidamente. D) Que use solo preguntas cerradas. ✅ Respuesta correcta: A 170. ¿Qué asegura la confiabilidad de un cuestionario? A) Que sea fácil de responder. B) Resultados consistentes en diferentes momentos. C) Diseño visual atractivo. D) Aplicación en grupos pequeños. ✅ Respuesta correcta: B 171. ¿Qué es un cuestionario de perfil? A) Recolecta información demográfica. B) Mide rendimiento escolar. C) Evalúa teorías de aprendizaje. D) Explora emociones profundas. ✅ Respuesta correcta: A 172. ¿Qué es un cuestionario de evaluación? A) Evalúa intereses personales. B) Mide desempeño o progreso. C) Recoge opiniones sociales. D) Sirve como guía de estudio. ✅ Respuesta correcta: B 173. ¿Qué es un cuestionario de satisfacción? A) Evalúa percepción de usuarios o clientes. B) Mide el aprendizaje de conceptos. C) Recolecta datos clínicos. D) Diagnostica problemas cognitivos. ✅ Respuesta correcta: A
A solution is composed of a solute dissolved in a solvent. In the sugar water described in Figure 5-1, the solute was sugar and the solvent was water, and the solute molecules diffused through the solvent. It is also possible for solvent molecules to diffuse. In the case of cells, the solutes are organic and inorganic compounds, and the solvent is water. The process by which water molecules diffuse across a cell membrane from an area of higher concentration to an area of lower concentration is called osmosis (ahs-MOH-sis). Because water is moving from a higher to lower concentration, osmosis does not require cells to expend energy. Therefore, osmosis is the passive transport of water. Direction of Osmosis The net direction of osmosis depends on the relative concentra- tion of solutes on the two sides of the membrane. Examine Table 5-1. When the concentration of solute molecules outside the cell is lower than the concentration in the cytosol, the solution outside is hypotonic to the cytosol. In this situation, water diffuses into the cell until equilibrium is established. When the concentration of solute molecules outside the cell is higher than the concentration in the cytosol, the solution outside is hypertonic to the cytosol. In this situation, water diffuses out of the cell until equilibrium is established. Observing Diffusion Materials 600 mL beaker, 25 cm dialysis tubing, funnel, 15 mL starch solution (10 percent), 20 drops Lugol’s solution, 300 mL water, 100 mL graduated cylinder, 20 cm piece of string (2) Procedure 1. Put on your disposable gloves, lab apron, and safety goggles. 2. Pour 300 mL of water in the 600 mL beaker. 3. Add 20 drops of Lugol’s solution to the water. CAUTION: Lugol’s solution is a poison and eye and skin irritant. 4. Open the dialysis tubing, and tie one end tightly with a piece of string. 5. Using the funnel, pour 15 mL of 10 percent starch solution into the dialysis tubing. 6. Tie the other end of the dialysis tubing tightly with the second piece of string, forming a sealed bag around the starch solution. 7. Place the bag into the solution in the beaker, and observe the setup for a color change. Analysis What happened to the color in the bag? What happened to the color of the water around the bag? Explain your observations. Quick Lab www.scilinks.org Topic: Osmosis Keyword: HM61090 mb06se_homs01.qxd 11/27/07 8:52 AM Page 98 HOMEOSTASIS AND CELL TRANSPORT 99 When the concentrations of solutes outside and inside the cell are equal, the outside solution is said to be isotonic to the cytosol. Under these conditions, water diffuses into and out of the cell at equal rates, so there is no net movement of water. Notice that the prefixes hypo-, hyper-, and iso- refer to the relative solute concentrations of two solutions. Thus, if the solution outside the cell is hypotonic to the cytosol, then the cytosol must be hyper- tonic to that solution. Conversely, if the solution outside is hypertonic to the cytosol, then the cytosol must be hypotonic to the solution. Water tends to diffuse from hypo- tonic solutions to hypertonic solutions. How Cells Deal with Osmosis Cells that are exposed to an isotonic external environment usually have no difficulty keeping the movement of water across the cell membrane in balance. This is the case with the cells of ver- tebrate animals on land and of most other organ- isms living in the sea. In contrast, many cells function in a hypotonic environment. Such is the case for unicellular freshwater organisms. Water constantly diffuses into these organisms. Because they require a relatively lower concentration of water in the cytosol to function normally, unicel- lular organisms must rid themselves of the excess water that enters by osmosis. Some of them, such as the paramecia shown in Figure 5-2, do this with contractile vacuoles (kon-TRAK-til VAK-y ̄ ̄o ̄ ̄o-OL), which are organelles that remove water. Contractile vacuoles collect the excess water and then contract, pumping the water out of the cell. Unlike diffusion and osmosis, this pumping action is not a form of passive trans- port because it requires the cell to expend energy. Copyright © by Holt, Rinehart and Winston. All rights reserved. (a) (b) Vacuole filling with water Vacuole contracting TABLE 5-1 Direction of Osmosis Condition External solution is hypotonic to cytosol External solution is hypertonic to cytosol External solution is isotonic to cytosol Net movement of water into the cell out of the cell none H2O H2O H2O H2O H2O H2O The paramecia shown below live in fresh water, which is hypotonic to their cytosol. (a) Contractile vacuoles collect excess water that moves by osmosis into the cytosol. (b) The vacuoles then contract, returning the water to the outside of the cell. (LM 315) FIGURE 5-2 100 CHAPTER 5 (a) HYPOTONIC Cell walls (b) HYPERTONIC (a) ISOTONIC (b) HYPOTONIC (c) HYPERTONIC Other cells, including many of those in multicellular organisms, respond to hypotonic environments by pumping solutes out of the cytosol. This lowers the solute concentration in the cytosol, bring- ing it closer to the solute concentration in the environment. As a result, water molecules are less likely to diffuse into the cell. Most plant cells, like animal cells, live in a hypotonic environ- ment. In fact, the cells that make up plant roots may be surrounded by water. This water moves into plant cells by osmosis. These cells swell as they fill with water until the cell membrane is pressed against the inside of the cell wall, as Figure 5-3a shows. The cell wall is strong enough to resist the pressure exerted by the water inside the expanding cell. The pressure that water molecules exert against the cell wall is called turgor pressure (TER-GOR PRESH-er). In a hypertonic environment, water leaves the cells through osmosis. As shown in Figure 5-3b, the cells shrink away from the cell walls, and turgor pressure is lost. This condition is called plasmolysis (plaz-MAHL-uh-sis), and is the reason that plants wilt if they don’t receive enough water. Some cells cannot compensate for changes in the solute con-
Defensa y adaptación Conceptos básicos: resistencia, inmunidad, antígeno, anticuerpo, tipos de inmunidad, linfocitos T y B. Linfocinas o interleucinas. Primera línea de defensa del organismo: barreras naturales, respuesta inflamatoria y fagocitosis. Respuesta inmune: celular y humoral El estrés y su relación con el sistema nervioso, endócrino e inmune Inmunización: tipos de vacuna y sus mecanismos de acción.
Panimula Natuklasan mo na ba kung paanong ginawa o nilikha ng Diyos ang daigdig? Ayon sa Genesis 1:1 “Nang pasimula ay nilikha ng Diyos ang langit at lupa.” Napakapalad natin dahil isa rin tayo sa nilikha Niya. Nakasama pa tayo sa isang paraiso na ngayo’y ating ginagalawan. Sa modyul na ito malalaman mo kung anong mga bagay pa ang nilikha ng Diyos na may kinalaman sa ating tinitirhan, ang mundo o daigdig? Mga dapat tandaan at layunin Handa ka na bang tuklasin ang ating daigdig? Kung handa ka na ihanda mo na ang iyong mapa o globo kung mayroon man. Ang Layunin mo sa modyul na ito ay ang mga sumusunod: • Nailalarawan ang daigdig bilang planeta ng solar system • Nailalarawan ang daigdig sa mga tao • Natatalakay at napapahalagahan : a. Bahaging Lupa b. Bahaging Tubig c. Bahaging Hangin • Natatalakay ang katangian ng globo bilang modelo ng mundo at ang mapa bilang patag na representasyon ng mundo • Naipapakita ang pakikiisa sa pag-aalaga at pagliligtas sa daigdig Pangunahing Pagsusulit Panuto: Isulat kung tama o mali. _________1. Ang daigdig ay planeta ng mga tao. _________2. Ang mapa ang sinasabing modelo ng mundo. _________3. Binubuo ng tatlong panlabas na bahagi ang ating daigdig. _________4. Pangatlo sa pinakamalapit sa araw ang ating mundo. _________5. Ang ating daigdig ay binubuo ng 75% na bahaging tubig at 25% na bahaging lupa. Nilalaman Noong unang panahon may iba’t ibang paniniwala ang mga tao sa daigdig. Inakala ng mga unang tao na ang mundo ay isang malawak na kapatagan at ang dulo ay walang hanggan. Sinasabi na ang daigdig ay isang hugis pabilog na batong lumulutang sa kalawakan. Bahagi ito ng tinatawag na solar system – isang kaayusan ng mga bagay na planetaryo sa kalawakan na ang nakapangunguna ay ang araw. Ang daigdig ay isang planeta na may tunay na hugis na oblate spheroid. Pangatlo sa pinakamalapit sa araw, na may layong 148,800,000 kilometro. Ang globo ang modelo ng mundo o daigdig samantalang ang mapa ay ang patag na representasyon ng mundo. Isang kartograper ang gumawa ng mapa. Makikita rito ang lawak ng isang lugar, direksyon mula sa iba’t ibang lugar, hugis ng lugar sa mundo at ang iskala mula sa lahat ng punto ng mapa. Ano ba ang iskala? Ito’y tawag sa paraan ng pagpapakita ng tunay na sukat ng mga lugar sa mapa na tinutumbasan ng mas maliit na sukat. ( Larawan ng Globo) Malinaw na makikita sa globo ang mga anyong tubig at anyong lupa, gayundin ang mga bahaging mabundok at bahaging patag. Binubuo ang mundo ng 75% na katubigan at 25% na kalupaan. Ang ating daigdig ay binubuo ng tatlong panlabas na bahagi: ang bahaging lupa, ang bahaging tubig at bahaging atmospera o hangin. Ang Bahaging Lupa ( Larawan) Ang bahaging lupa ay ang solidong bahagi na binubuo ng bato at lupa. Binubuo ito ng halos isang – kapat (1/4) o dalawampu’t limang porsyento ng mundo ay binubuo ng kalupaan. Ang malawak na lupa o malalaking tipak ng lupa ay tinatawag na kontinente o lupalop. Mayroon pitong kontinente ang ating mundo. Ang asya ang pinakamalaki na sinusundan ng Aprika, Hilagang Amerika, Timog Amerika, Europa, Antarctica at Australya. Mapapansin mo na maraming mga bansa ang nakapaloob sa bawat kontinente at karamihan sa mga ito ay magkakadikit. Pansinin mo ang kontinenteng Timog at Hilagang Amerika at ang mga kontinenteng Europa, Aprika, at Asya. Itanong mo sa iyong pasiliteytor kung saan ang sakop nito o hangganan ng bawat isa. Ang Bahaging Tubig ( Larawan ng tubig) Nakikita mo ba ang mga bahagi ng tubig sa globo o mapa? Mapapansin mo ang kulay asul sa mapa at globo na nagpapakita na ang mga ito ay binubuo ng bahagi ng tubig. Tinatayang tatlong kapat (3/4) o pitumpu’t limang porsiyento ng panlabas na bahagi ng mundo ay katubigan. Ang ating daigdig ay binubuo ng malalaking bahagi ng katubigan nan tinatawag na karagatan. Mayroon apat na karagatan ang daigdig. Ito ay ang karagatang Pasipiko, ang pinakamalaking karagatan, sinusundan ng Atlantiko, Indian at Artiko. Maari mo rin tingnan sa globo o mapa ang mga karagatang nabanggit at kung saan bansa at kontinente ito malapit. Ang Bahaging Atmospera o Hangin ( Larawan ) Naranasan mo na bang magpalipad ng saranggola? Ano ba ang dahilan kung bakit ito tumataas? Marahil alam mo na ang dahilan? TAMA! Ito’y dahil sa hangin na nagpapalipad at nagpapataas sa saranggola para ito’y tumayog. Ang bahaging bumabalot sa mundo ay ang atmospera. Samantala ang nakakapasong init ng araw o ultra violet rays ay pinipigilan ng mga makakapal na gas o ulap sa atmospera ng mundo ay tinatawag na ozone layer. Sinasala nito ang nakapipinsalang matinding sikat ng araw na pumapasok sa daigdig. Unti- unti na rin itong nabubutas dahil sa mga kemikal na CFC’s ( Chloroflouro Carbons), sprays, usok na galing sa pabrika at sasakyan. Ngayong alam na natin ang kahalagahan ng hangin sa ating kapaligiran pumunta naman tayo sa . . . ( Larawan ng sapin ng hangin) ANG ANIM NA SAPIN NG HANGIN: A. TROPOSPERA Dito nabubuo ang lagay ng panahon sa mundo. Kung ikaw ay nagpapalipad ng saranggola, sa tropospera ito lumilipad at ang hangin na iyong hinihinga ay nasa tropospera. B. ISTRATOSPERA Dito sa sapin na ito matatagpuan ang ozone layer. At karamihan sa mga eroplano ay dito nagpapalipad dahil hindi gaanong mapanganib dito. C. MESOSPERA Dito sa sapin na ito mayroon pinakamalakas na hangin. At karamihan sa mga batong bumabagsak sa kalawakan ay madali agad nag- aapoy at nasusunog kapag ito’y dumaan na sa hanging mesospera. D. TERMOSPERA Ang sapin ng hangin na sobrang lapit sa ultraviolet rays ng araw, sobrang init at umaabot ang init sa kabuuang 600 C. E. EKSOSPERA Ang pinakamalayong sapin sa ating himpapawid. Ito ang sapin na kung saan ay mahirap ng maabot. F. IONOSPERA Kung paano nagkakaroon ng signal ang iyong cellphone at malinaw ang naririnig ninyo sa radyo at sa telebisyon, Ionospera ang dahilan.
Instrucciones: Complete la frase con la alternativa que mejor la complete. Solo una es correcta. La investigación científica tiene como propósito principal __________. A) interpretar hechos subjetivosB) generar conocimiento sistemáticoC) reforzar creencias popularesD) persuadir al lectorRespuesta correcta: B El conocimiento científico se diferencia del empírico por su carácter __________. A) emocionalB) místicoC) sistemáticoD) intuitivoRespuesta correcta: C Un problema de investigación debe estar claramente __________. A) estructurado y definidoB) relacionado con opiniones personalesC) basado en intuicionesD) formulado al azarRespuesta correcta: A El marco teórico cumple la función de __________ la investigación dentro de un contexto conceptual. A) ignorarB) justificarC) desviarD) minimizarRespuesta correcta: B Una hipótesis es una __________ tentativa entre dos o más variables. A) teoríaB) descripciónC) relaciónD) críticaRespuesta correcta: C La investigación cuantitativa se caracteriza por el uso de __________ para analizar los datos. A) juicios subjetivosB) creencias religiosasC) herramientas estadísticasD) anécdotas personalesRespuesta correcta: C En la investigación cualitativa, el investigador busca comprender los fenómenos desde la __________. A) manipulación de variablesB) generalización estadísticaC) perspectiva de los participantesD) imposición de categoríasRespuesta correcta: C El diseño de investigación determina el __________ general del estudio. A) propósito decorativoB) enfoque narrativoC) plan metodológicoD) estilo literarioRespuesta correcta: C La población es el conjunto __________ sobre el que se quiere investigar. A) irrelevanteB) ocultoC) totalD) innecesarioRespuesta correcta: C Un instrumento de recolección de datos puede ser un __________. A) cuentoB) experimento mentalC) cuestionarioD) ensayo literarioRespuesta correcta: C