Stoffen die ontstaan in een werkende spier.

Deze spier trekt de botten van je bovenarm en je onderarm naar elkaar toe: je arm buigt

Deze spier trekt de botten van je bovenarm en je onderarm van elkaar af: je arm strekt

Bestaat uit beencellen met daartussen een tussencelstof met veel kalk en een beetje lijmstof

Cellen in de botten die een harde tussencelstof maken: ze groeien in ringen.

Zit om het bot heen, hierin zitten bloedvaten die het bot in groeien

Deel van het skelet dat onder andere bestaat uit de twee heupbeenderen en het heiligbeen.

Voorkomen blessures, bijvoorbeeld een helm of kniebeschermers.

Beschadiging aan een bot, spier of gewricht.

Borstbeen, ribben en borstwervels; beschermt het hart en de longen.

Blessure aan een bot; een breuk in een bot.

Spieren waarmee je een lichaamsdeel buigt.

Rustige oefeningen na afloop van een sporttraining of sportwedstrijd, waardoor afvalstoffen uit spieren worden afgevoerd. Zo voorkom je spierpijn.

Speciale vorm van de wervelkolom, waardoor de wervelkolom schokken op kan vangen.

Meest beweeglijke verbinding tussen botten.

Houden de botten in een gewricht bij elkaar bij een gewricht dat zwaar belast wordt.

Taai vlies dat om een gewricht ligt; het beschermt de botten en houdt ze bij elkaar; het maakt gewrichtssmeer.

Deel van een gewricht dat in de gewrichtskom past.

Deel van een gewricht waarin de gewrichtsknobbel draait.

Laagje smeer dat het gewricht soepel laat bewegen; wordt gemaakt door het gewrichtskapsel.

Pijn in je rug doordat er kraakbeenschijven uitpuilen of stuk zijn. De zenuwen raken dan bekneld.

Omwikkelen van gewrichten met linnen plakband waardoor je gewrichtsblessures voorkomt.

Harde stof in botten; maakt botten stevig.

Meest beweeglijke gewricht, met een ronde knobbel; kan alle kanten op bewegen, bijvoorbeeld het schoudergewricht.

Bestaat uit kraakbeencellen met daartussen een tussencelstof met veel lijmstof, zit op de uiteinde van de botten

Cellen in het kraakbeen die geen geleiachtige buigzame tussencelstof maken; liggen in groepjes.

Schijven van kraakbeen tussen de wervels in de wervelkolom; maken de wervelkolom veerkrachtig.

Armen en benen.

Manier waarop je zit, staat en beweegt

Stof die zorgt voor de buigzaamheid van botten.

Onbeweeglijke beenverbinding; botten zitten met naden aan elkaar vast, zoals de botten van je schedel.

Blessure aan een gewricht: de gewrichtsknobbel is uit de kom geschoten.

Het te lang achter elkaar of te zwaar gebruiken van spieren en gewrichten, hierdoor kunnen blessures ontstaan

Taaie banden waarmee de spieren aan de botten vastzitten.

Gewricht waarin twee botten om elkaar heen rollen; het spaakbeen rolt om de ellepijp.

Gewricht dat meer in één richting heen en weer kan bewegen, bijvoorbeeld het kniegewricht.

De botten in je hoofd.

Alle botten samen; de functies zijn: stevigheid en vorm geven, kwetsbare organen beschermen en beweging mogelijk maken.

Blessure aan een spier; spier trekt plotseling krachtig samen.

Pijn doordat er veel afvalstoffen in een spier zijn achtergebleven.

Blessure aan een spier; er zit een scheurtje in de vliezen binnenin een spier.

Spieren waarmee je een lichaamsdeel strekt.

Onbeweeglijke beenverbinding; de botten zitten als één geheel aan elkaar, zoals het heiligbeen.

Blessure aan een gewricht: de gewrichtsbanden en/of het gewrichtskapsel zijn te veel uitgerekt of ingescheurd.

Oefeningen waarbij de spieren worden voorbereid op een sportprestatie; de spieren raken goed doorbloed.

Geheel van wervels en kraakbeenschijven; heeft een dubbele S-vorm. Alle gewervelde dieren hebben een wervelkolom

Bij een botbreuk duwt een arts de botstukken precies tegen elkaar, daarna komt er gips om de botten.

Plotselinge spierscheuring, bijvoorbeeld in de kuitspier.

Bot, bestaat uit beencellen met daartussen een tussencelstof met veel kalk en weinig lijmstof

Gewervelde dieren zoals kikkers en salamanders, die vooral in het water leven. Ze bewegen de wervelkolom heen en weer bij het zwemmen en kruipen.

Bot, bestaat uit beencellen, met daartussen een tussencelstof met veel kalk en een beetje lijmstof

De bloedvaatjes in de huid zijn beschadigd en daardoor ontstaat een blauwe plek

manier waarop een skelet in elkaar zit

beenmerg dat zich bevindt in de mergholte van pijpbeenderen, hierin zit vet opgeslagen.

Dieren met een wervelkolom; vissen, amfibieën, reptielen, vogels, zoogdieren

Poten met twee tenen voor en twee tenen achter met scherpe nagels eraan, waarmee vogels in bomen klimmen.

Blessure waarbij een spier en de huid beschadigd is

groep van gewervelde dieren; hierbij horen onder andere hagedissen en slangen

Lange poten met lange tenen, met een klein vlies ertussen zodat de vogels niet wegzakken in de modder

Zoogdieren die op hun teenkootjes (tenen) lopen, bijv. honden en katten

Zoogdieren die op de toppen van hun tenen lopen. Topgangers hebben hoeven om de toppen van hun tenen en heten ook wel hoefgangers, bijv. paarden en koeien

Stof die de beencellen en kraakbeencellen maken den die tussen de cellen in zit

Ander woord voor kraakbeenschijven, schijven van kraakbeen tussen de wervels

Groep van gewervelde dieren die in het water leven, bewegen hun wervelkolom heen en weer bij het zwemmen

Groep van gewervelde dieren die vliegen, de wervelkolom maakt golvende bewegingen op en neer

Groep van gewervelde dieren waarbij de jongen uit de baarmoeder geboren worden, hebben de poten recht onder hun lichaam en kunnen vaak snel lopen

Zoogdieren die op hun hele voet lopen, bijv. apen, beren en mensen

Poten met vliezen tussen de tenen om goed te kunnen zwemmen

Ronde beenderen, deze beenderen dienen vooral voor de stevigheid en houden je lichaam rechtop.

Platte botten die kwetsbare organen beschermen

Spieren die samenwerken aan een tegengestelde beweging, bijv. het buigen en strekken

De armbuigspier

Een dun laagje kraakbeencellen vlak onder de uiteinden van pijpbeenderen. Tot het eind van de puberteit groeien botten in de lengte vanuit de groeischijven.

Beetje beweeglijke verbinding, waarbij botten door kraakbeen aan elkaar vast zitten

bestaat uit groepjes kraakbeencellen met daartussen een geleiachtige tussencelstof

Twee gewrichtsbanden binnenin het kniegewricht die elkaar kruisen

Schijfje kraakbeen in het kniegewricht

Een groepje spiervezels met een vlies erom heen. Een spier bestaat uit een aantal spier(vezel)bundels

Taai vlies buiten om een spier. De spierschede is vergroeid met de pezen van de spier

Lange, dunne spiercel waarin dikke en dunne draadjes zitten, die in elkaar schuiven wanneer die spier samentrekt.

De armstrekspier

Skelet aan de buitenkant van het lichaam

Een gerafelde of gescheurde meniscus

De botten in de wervelkolom

Stof in drank waardoor je hersenen verdoofd worden. Door alcohol durf je meer, maar je coördinatie wordt slechter.

Spierbewegingen die ontstaat door impulsen vanuit de grote hersenen.

Als je merkt wat je precies waarneemt, bewustwording vindt plaats in de (grote) hersenen, als de impuls vanuit een zintuig daar is aangekomen

Hormoonklieren bij de nieren die bij schrik of stress het hormoon adrenaline maken

hersenen en ruggenmerg

In de juiste volgorde samentrekken van spieren bij een beweging

Stoffen die de hersenen beïnvloeden

Hormoonklieren die het vrouwelijk geslachtshormoon maken, in de eierstokken rijpen vanaf de puberteit ook eicellen

Hormoonklieren in de alvleesklier, maken de hormonen die het suikergehalte in je bloed regelen

Orgaan bij het slakkenhuis van het oor. Bestaat uit evenwichtszintuigen, waarmee je bewegingen van je lichaam waarneemt.

Hamer, aambeeld, stijgbeugel. Geven de trillingen van het trommelvlies door aan het slakkenhuis

Holte waardoor geluidstrillingen van de oorschelp naar het trommelvlies gaan.

Hierdoor gaan impulsen vanuit het slakkenhuis naar de (grote) hersenen

Het slakkenhuis is het gehoorzintuig, met dat deel van je oor hoor je

Soort gelvulling van de oogbol

Hormoon dat de aanmaak van nieuwe cellen regelt

Deel van de hersenen, waar onder andere de bewustwording plaatsvindt: je weet dan wat je waarneemt.

buitenste laag van het oog; beschermt alles wat binnenin het oog ligt

Verwerken binnenkomende impulsen en reageren, bestaan uit grote hersenen, kleine hersenen en hersenstam.

Deel van de hersenen tussen het ruggenmerg en de kleine hersenen, regelt de levensprocessen die onbewust (vanzelf) gaan, bijv. hartslag en ademhaling. De reflexen van je hoofd en hals gaan via de hersenstam.

Doorzichtige deel van het harde oogvlies aan de voorkant van het oog, hier gaat het licht doorheen

Regelstoffen die via het bloed verspreid worden en allerlei lichaamsprocessen regelen, bijv. je groei

Organen die hormonen maken en ze afgeven aan het bloed.

Belangrijke hormoonklier onder aan de hersenen, maakt groeihormoon en hormonen die de eierstokken en zaadballen aanzetten tot de productie van hormonen.

Elektrische signalen die via je zenuwen naar je hersenen gaan en vanuit je hersenen naar je spieren. Ze ontstaan in je zintuigen uit prikkels.

Gekleurde deel van het vaatvlies rondom de pupil.

deel van de hersenen dat zorgt voor de coördinatie van spierbewegingen

Huidzintuigen die gevoelig zijn voor de prikkel 'lage temperatuur'

Zorgt voor een scherp beeld op het netvlies

Het netvlies is het lichtzintuig, met dat deel van je oog zie je.

Genezende stoffen die als bijwerking kunnen hebben dat je suf en traag wordt.

Binnenste laag in het oog. Het netvlies (het lichtzintuig) vangt lichtprikkels op en zet ze om in impulsen, waardoor je kunt zien.

Dingen in je lichaam die vanzelf gaan en waarbij je niet hoeft na te denken, zoals je hartslag en ademhaling.

Snelle automatische reacties van spieren op een prikkel, zonder invloed van de hersenen. Ook wel reflexbewegingen of reflexen genoemd.

Holtes in je schedel waarin je oogbollen liggen.

Beschermen je ogen tegen stof en zweet

Het oor aan de buitenkant je gezicht, hiermee vang je geluidstrillingen op.

Hierdoor kun je de ogen alle kanten op bewegen

Hierdoor gaan impulsen vanaf het netvlies (lichtzintuig) naar de (grote) hersenen.

Zintuigen in de huid, waarmee je pijn waarneemt

Informatie uit je omgeving waarop je kunt reageren

Opening in de iris die bij weinig licht groter wordt en bij veel licht kleiner

Groter en kleiner worden van de pupil. De pupilreflex gaat via de hersenstam.

Iets doen na verwerking van impulsen uit de zintuigen.

Vaste, snelle, onbewuste reactie op een prikkel. Veel reflexen beschermen het lichaam tegen beschadigingen.

Ligt boven in je neusholte, bevat zintuigcellen die geurprikkels opvangen en omzetten in impulsen. Je proeft eten door de informatie van reukzintuigcellen en de smaakzintuigjes samen.

Deel van het zenuwstelsel dat in de wervelkolom ligt, bestaat uit een dikke bundel zenuwen (uitlopers van zenuwcellen). Reflexen van je armen, benen en romp gaan via het ruggenmerg.

Hormoonklier in de hals dat schildklierhormoon maakt.

Hierin zitten de zintuigcellen met haartjes die geluidstrillingen omzetten in impulsen.

Zintuigjes in je tong waarmee je zoet, zout, zuur, bitter en umami waarneemt. Voor elke smaak is er één soort smaakzintuig.

Organen die je botten laten bewegen. Hiermee reageer je vaak op impulsen uit de zintuigen.

Huidzintuigen die gevoelig zijn voor de prikkel 'hoe voelt een voorwerp aan'.

Ander woord voor zaadballen

Hierdoor stroomt traanvocht met vuil vanuit je ogen nar je neus

Dun 'vel' aan het einde van de gehoorgang dat de geluidstrillingen doorgeeft aan de gehoorbeentjes.

Zitten aan zenuwcellen. Hierlangs gaan impulsen.

Middelste laag van het oog, met veel bloedvaatjes erin.

Met je zintuigen prikkels opvangen en die verwerken in de hersenen. Pas als impulsen in de (grote) hersenen zijn verwerkt, weet je wat je waarneemt.

Huidzintuigen die gevoelig zijn voor de prikkel 'hogere temperatuur'.

beschermen je ogen tegen stof en zweet

haren aan de oogleden, die je ogen tegen stof en zweet beschermen

Hormoonklieren die het mannelijk geslachtshormoon maken, vanaf de puberteit ook zaadcellen.

Cellen in je zenuwstelsel die bestaan uit een cellichaam en korte en lange uitlopers voor het geleiden van impulsen.

Een soort dunne draden in je lichaam, waarlangs impulsen gaan. Het zijn de lange uitlopers van zenuwcellen.

Bestaat uit hersenen en ruggenmerg (centraal zenuwstelsel) en zenuwen.

(delen van) organen die prikkels opvangen en omzetten in impulsen

Platter en boller maken van de ooglens

Kringspier om de ooglens, die de lens boller en platter kan maken

De soort prikkel waarvoor een bepaald zintuig gevoelig is

Hormoon uit de bijnieren wat ervoor zorgt dat bij spannende situaties er meer glucose in het bloed komt.

Zenuwcellen die impulsen geleiden vanaf het centraal zenuwstelsel naar spieren en klieren

Zenuwen die alleen uit uitlopers van bewegingszenuwcellen bestaan

plaats waar de oogzenuw aan de oogbol zit; hier zit geen netvlies

buis die trommelholte en keelholte met elkaar verbindt. Regelt dat de luchtdruk aan beide kanten van het trommelvlies gelijk is

Minimale prikkelsterkte waarbij zintuigen van de prikkel impulsen maken. Te zwakke prikkels neem je dus niet waar.

Deel van de grote hersenen waarmee je informatie zoals woorden, kleuren, geuren en bewegingen onthoudt.

Ontstaat als reactie op inwendige en uitwendige prikkels. Alles wat je doet is gedrag.

deel van het netvlies met de meeste lichtgevoelige zintuigjes (kegeltjes); met dat deel zie je het best

Zenuwen die uit uitlopers van gevoelszenuwcellen en uit uitlopers van bewegingszenuwcellen bestaan

Zenuwcellen die impulsen geleiden vanaf zintuigen naar het centraal zenuwstelsel

Zenuwen die alleen uit uitlopers van gevoelszenuwcellen bestaan

Wanneer een prikkel enige tijd aanhoudt, ontstaan in de zintuigcellen minder impulsen. Daardoor wordt een prikkel niet meer doorgegeven.

Hormoon uit de eilandjes van Langerhans (alvleesklier) dat samen met het hormoon insuline de hoeveelheid glucose in het bloed regelt.

deel van de hersenschors van de grote hersenen waar bewustwording van waarnemingen plaatsvindt of waar bewuste bewegingen ontstaan

sterk geplooide buitenkant van de grote hersenen

Hormoon uit de eilandjes van Langerhans (alvleesklier) dat samen met het hormoon glucagon de hoeveelheid glucose in het bloed regelt

Prikkel vanuit het lichaam van een mens of dier

zintuigjes in het netvlies voor het zien van kleuren; er zijn drie typen: voor rood licht, voor blauw licht en voor groen licht

Reflex die zorgt dat je niet omvalt als je dijspier onverwacht wordt uitgerekt

Soort bandjes waarmee de ooglens in de accommodatiespier (kringspier) hangt. Zijn ze plat dan is de lens plat, hangen ze slap dan is de lens bol

Ander woord voor trommelholte

Hoe aandachtig je je op een prikkel concentreert. Hoe hoger de motivatie om een prikkel waar te nemen, hoe beter je hersenen die prikkel verwerken.

Vrouwelijk geslachtshormoon uit de eierstokken, regelt bij vrouwen de verandering van het lichaam in de puberteit.

Zenuwcellen die impulsen van de ene zenuwcel naar de andere zenuwcel geleiden en geheel in het centraal zenuwstelsel liggen

Hormoon dat de snelheid van de verbranding van glucose in het lichaam regelt

zintuigcellen in het netvlies die 's avonds en 's nachts bij weinig licht werken en waarmee je zwart, wit en grijstinten ziet

Het snel terugtrekken van je hand of voet als reactie op een pijnprikkel

Mannelijk geslachtshormoon uit de zaadballen, regelt bij mannen de verandering van het lichaam in de puberteit

Het middenoor, holte achter het trommelvlies, waar de gehoorbeentjes liggen en waar de buis van Eustachius in uitkomt

prikkel die van buiten het lichaam van een dier of mens komt, dus vanuit de omgeving