कवीच्या मते, आपण कोणाचे नाते अभंग ठेवले पाहिजे?

फक्त स्वतःच्या जातीचे

कवितेनुसार, दगडांच्या वर्षावाला उत्सुकलेले हात कोणत्या कामासाठी लावले पाहिजेत?

देशाच्या प्रगतीसाठी

इमारतीचे दगड फोडण्यासाठी

भांडण करण्यासाठी

पायाभूत सुविधेकरिता

कवीने कोणत्या नद्यांचा उल्लेख कवितेत केला आहे?

गंगा व यमुना

नर्मदा व तापी

सिंधू व कावेरी

गोदावरी व कृष्णा

कवीच्या मते, आपल्या देशाच्या मालमत्तेवर कोणी 'नजर वाकडी' केल्यास आपण काय केले पाहिजे?

त्याला मरण देण्यासाठी बाहूंमध्ये स्फुरण येऊ दिले पाहिजे

त्याला घाबरून पळून गेले पाहिजे

काहीही न करता शांत बसले पाहिजे

मदतीसाठी इतरांकडे पाहिले पाहिजे

कवीने मनातील कोणते विकार वाहून जाऊ देण्याचे आवाहन केले आहे?

संदेह, रोष आणि द्वेष

प्रेम आणि करुणा

आनंद आणि उत्साह

भक्ती आणि शक्ती

कवी सेनापती बापट यांच्या मते, आपण आपले सामर्थ्य कशामध्ये वाया घालवू नये?

उत्पात आणि स्वतःचा घात करून घेण्यात

शेती आणि बागा फुलवण्यात

देशाच्या सेवेमध्ये

प्रगतीची कामे करण्यात

कवी 'फुंका रे एक तुतारी' असे कशासाठी म्हणत आहेत?

सर्वत्र एकतेची ललकारी देण्यासाठी

केवळ मज्जा करण्यासाठी

युद्धाची घोषणा करण्यासाठी

संगीताचा कार्यक्रम करण्यासाठी

"हा देश माझा, याचे भान जरासे राहू दया रे" या ओळीतून कवीने कोणता मुख्य संदेश दिला आहे?

देशाप्रती असलेली आपली जबाबदारी आणि जाणीव जागृत ठेवणे

देशाच्या नद्या आणि शेतीकडे दुर्लक्ष करणे

देशाच्या सीमा सोडून परदेशात जाणे

फक्त स्वतःच्या प्रगतीचा विचार करणे

कवितेच्या दुसऱ्या कडव्यात आलेल्या 'उत्पात' या शब्दाचा अर्थ काय आहे?

गोंधळ किंवा दंगल

उत्पादन किंवा निर्मिती

उत्कृष्ट प्रगती

उत्सव किंवा सण

हा देश माझा, याचे भान जरासे राहू दया रे ।। धृ।। हा उंच हिमालय माझा, हा विशाल सागर माझा ह्या गंगा, यमुना, शेती, धरती, बागबगीचा माझा अभिलाषा यांची धरिता, कुणी नजर वाकडी करता या मरण दयावया, स्फुरण आपल्या बाहू पावू दया रे ।। १ ।। जे हात उत्सुकलेले, दगडांच्या वर्षावाला रोखा ते, लावा कार्याला, या देशाच्या प्रगतीला हे बंद करा उत्पात, थांबवा आपुला घात सामर्थ्य न जावो व्यर्थ, काहिसा अर्थही येऊ दया रे ।।२।। जरी अनेक अपुले धर्म, जरी अनेक अपुल्या जाती परी अभंग असू दया, सदैव अपुली माणुसकीची नाती दया सर्व दूर ललकारी, फुंका रे एक तुतारी संदेह रोष जे, द्वेष मनातील वाहून जाऊ दया रे ! ।। ३ ।। हा देश माझा, याचे भान जरासे राहू दया रे ..! सेनापती बापट (पांडुरंग महादेव बापट) वरील कविता काव्यपाठांतरासाठी व विद्यार्थ्यांमध्ये देशभक्तीची

गुढीपाडवा किंवा चैत्रपाडवा हा महाराष्ट्रातील एक महत्त्वाचा सण आहे. नववर्षाची सुरुवात गुढीपाडव्यापासून होते. चैत्र महिन्याच्या शुद्ध प्रतिपदेला हा सण साजरा करतात. हा दिवस वसंत ऋतूचा पहिला दिवस असतो. यादिवशी महाराष्ट्रात उत्साह आणि आनंदाचे वातावरण असते. घराघरात गुढी उभारली जाते, रांगोळी काढली जाते. गुढी उभारण्यासाठी एक उंच काठी किंवा बांबू घेऊन तो स्वच्छ धुतात. त्याला रेशमी कपडा बांधून त्यावर तांब्या ठेवतात. गुढीला कडुलिंबाची, आंब्याची पाने, साखरेची माळ (गाठी) व फुलांचा हार घालतात. गुढी हे स्नेहाचे, मांगल्याचे आणि उत्साहाचे प्रतीक आहे. गुढी विजयाचे व समृद्धीचे देखील प्रतीक आहे. गुढीपाडवा साजरा करण्यामागे निसर्गातील बदलांचा विचार केला आहे. चैत्र महिना हा वसंत ऋतूचा महिना आहे. यावेळी आंब्याला मोहोर येतो. हळूहळू ऊन वाढते अशावेळी कडुलिंबाची पाने शरीरातील उष्णता कमी करतात. म्हणून आंब्याची व कडुलिंबाची पाने गुढीत लावतात. कडुलिंबाच्या पानात औषधीगुण असतात. या दिवशी ही पाने खाण्याची पद्धत आहे. चैत्र महिन्याच्या शुद्ध प्रतिपदेला कर्नाटक, आंध्रप्रदेशातही हा सण 'संवत्सर पाडवो' किंवा 'उगादी' या नावाने वेगळ्या पद्धतीने साजरा होतो.

[19/07विदुला नावाच्या नगरीत राजा वीरेंद्र व प्रधान धवल दोघेही खरे मित्र होते. राजकुमार वीर आणि प्रधानपुत्र धीरदेखील सच्चे मित्र होते. सुमंत हा राजकुमाराचा अंगरक्षक होता. सुमंत आपले काम चोख करीत होता. वीर आणि धीर यांच्यातील मैत्री तो ओळखून होता. एक दिवस धीर आणि त्याचे पिता जगन्नाथपुरीच्या यात्रेला जाण्यासाठी राजाची अनुमती मागायला आले. राजाने दोघांना परवानगी दिली. दोघेही निघून गेले. राजा वीरेंद्र आणि सुमंत शिकारीला [19/07, 23:15] 😎😎😎😎😎😎😎: गेले. मात्र दोन दिवसात सुमत परत आला. राजा वीरेंद्र एका हरणाचा पाठलाग करताना कुठेतरी नाहीसे झाल्याची बातमी नगरीत आल्यावर राजकुमार व प्रजा फार दुःखी झाली. अनेक सैनिक राजाच्या शोधासाठी जंगलात गेले; पण कुणीही महाराजांना शोधून आणू शकले नाही. राजकुमार वीर आता एकटा पडला होता. त्याचा मित्र धीरदेखील एक वर्ष लोटले तरी परत आला नाही. तो दुःखी, निराश राहू लागला. सुमत स्वतः राजा बनला. त्याने राजपुत्र वीर यास कैदेत घातले आणि प्रजेवर जुलूम करू लागला. एके दिवशी धीरने वीर यास कैदेतून बाहेर काढले. मल्हार राजाच्या मदतीने धूर्त सुमंतला त्याने कसे कैद केले ते सांगितले. धीर म्हणाला, "वीर, समोर बघ कोण आले आहेत?" राजा वीरेंद्र यांना पाहून वीर यास आश्चर्य वाटले. पिता-पुत्राची भेट झाली. राजा वीरेंद्र यांना सुमंतने शिकारीला नेऊन एका वाघाच्या गुहेत टाकून गुहा शिळेने बंद केली होती. मात्र धीर सुमंतवर नजर ठेऊन असल्याने राजा वीरेंद्र यांना त्याने शिताफीने सोडवले होते. धीरमुळे आज महाराज व राजकुमाराचे प्राण वाचले होते. वीरेंद्र राजाने धीरच्या मैत्रीचे खूप कौतुक केले व त्यास प्रधानपद बहाल केले.

[30/07, 22:53] 😎😎😎😎😎😎😎: एका अंधाऱ्या पारतंत्र्याच्या काळरात्री एक लहान अगदी कोवळ्या वयाचा मुलगा रडत होता. रडता रडता तो ताडकन् उठला. त्याचे अश्रूच जणू कागदावर काहीतरी लिहून काढू लागले; वडिलांना शंका आली. त्यांनी त्या कागदावरचे लेखन पाहिले अणि त्यांना आश्चर्याचा धक्काच बसला. २२ जून १८९७ रोजी ज्या दामोदर हरी चाफेकर आणि बाळकृष्ण हरी चाफेकर बंधूनी रँड आणि आयर्स्ट या इंग्रज अधिकाऱ्यांचा गोळ्या घालून वध केला, त्या चाफेकर बंधूंवर हे लहानसे पोर पोवाडा लिहीत होते. लहान वयात लिहिलेला हा पोवाडा मोठमोठ्या तरुण क्रांतिकारकांना असा प्रेरणादायी ठरला. त्या पोवाड्याने स्वातंत्र्य यज्ञकुंडात अशी मोठी आहुती दिली; की इंग्रजांना कित्येक वर्ष त्या पोवाड्यावर बंदी आणावी लागली होती. या मुलाचे लेखन सूर्याप्रमाणे तेजस्वी असल्याने लपून राहिले नाही. नाशिकचे नाटककार अनंत वामन बर्वे यांपर्यंत पोहोचले. त्यांनी एका वक्तृत्व स्पर्धेत या मुलास आवर्जून बोलावून घेतले. भाषणातील तेच ते मुद्दे ऐकून लोक जेव्हा कंटाळले तेव्हा या विद्वान मुलाची बोलण्याची पाळी आली. सुरुवातीच्या दोन-चार मिनिटातच त्याने श्रोत्यांना, परीक्षकांना मंत्रमुग्ध केले. परीक्षकांच्या म्हणण्यानुसार वक्तृत्व कला उत्तम आहे; पण लिखाण मुलाचे नाही. हे लिखाण त्या लहान मुलाचेच आहे हे बर्वे आणि ह्या मुलाच्या शाळेतील म्हणजे शिवाजी हायस्कूलच्या [30/07, 22:55] 😎😎😎😎😎😎😎: संचालकांनी जेव्हा त्यांना सांगितले तेव्हा त्यांनी पहिल्या क्रमांकासोबत त्याचा गौरवही केला. कर्जतजवळ द‌हिवली एक छोटेसे गाव होते, तिथेही तसेच झाले. या छोट्याश्या तेजस्वी पोरानं दोर दिवसात निबंध लिहून स्पर्धेत उत्तम भाषण केलं. तिथेही त्याने प्रथम क्रमांक मिळवला. मात्र अध्यक्षांनी आपल्या भाषणात निबंध मोठ्या व्यक्तीने लिहिला आहे, ती भाषा लहान मुलगा लिहूच शकत नाही, असे मत मांडले. हे चुणचुणीत पोर तिथेच ताड्ङ्कन् उभे राहिले आणि सहज बोलू लागले. "मान्यवर, या हिंदूभूमीत संत ज्ञानेश्वर झाले नाहीत, या भूमीत भक्त प्रल्हाद, बाळ ध्रुव झाले नाहीत. नचिकेत, छत्रसालाचर्चा ही भूमी नाहीच. छत्रपतींनी अवघ्या सोळाव्या वर्षी हिंदवी स्वराज्याला तोरणा गड घेऊन तोरण लावले ते देखील या भूमीत जन्मले नाहीत या साऱ्या कल्पना आहेत. हे जितके खरे आहे तितकेच हे ही खरे आहे की मी हा निबंध लिहिला नाही. गुण हे लिंग आणि वयावर अवलंबून नसतात. मी निबंध लिहिताना अनेकांनी पाहिले आहे." या मुलाचा बोलण्याचा रोख त्यांना समजला; पण लहान मुलाचे असे बोलणे ऐकून ते रागावले. सर्वजणांनी त्यांना त्यावेळी शांत केले. या सभेने बक्षीस म्हणून या मुलाला वर्षभर 'काळ' वृत्तपत्र मोफत मिळेल अशी सोय करण्यात आली. या वृत्तपत्राशी त्यांचा कायमचाच परिचय झाला. कारण त्याच्या मनात इंग्रजांविषयी जी चीड होती ती 'काळ' मध्ये लेखनातून व्यक्त होत होती. आपल्या यशस्वी जीवनातील गुरूंचे पद त्याने 'काळ' वृत्तपत्रालाच दिले. मात्र क्रांतिकारी जीवनातील स्फूर्तीदायक गुरूंचे गुरुपद मानलं ते लोकमान्य टिळक आणि त्यांच्या केसरी वर्तमानपत्रालाच. कोण होता हा मुलगा? ज्याने भारतातील इंग्रजांची पाळंमुळं खिळखिळी करण्यासाठी क्रांतीचा सुरूंग पेटविला. हे महान, थोर व्यक्तिमत्त्व होते स्वातंत्र्यवीर विनायक दामोदर सावरकर. २८ मे १८८३ या दिवशी महाराष्ट्रातील नाशिक जिल्ह्यातील भगूर या गावी विनायकचा जन्म झाला. वडील दामोदरपंत आणि आई राधाबाई अशा थोर सावरकर घराण्याचे लेखन, भाषण, धाडस आणि धडाडीचे नेतृत्त्व स्वातंत्र्यवीर सावरकरांना लाभलं. ज्यांनी निरपेक्ष आणि निःस्वार्थ भावनेने देशभक्ती व देशकार्य अखेरच्या क्षणापर्यंत केले. अशा या मातृभूमीच्या श्रेष्ठ वीरास शतशः वंदन. १२

[30/07, 23:00] 😎😎😎😎😎😎😎: आपल्या भारत देशात विविध सण साजरे केले जातात. वर्षातील बाराही महिने विविध सण त्सवांमुळे सगळीकडे जल्लोष असतो. सण साजरा करीत असताना त्यामागे असलेली परंपरा तर जपली तेिच; पण कालानुरूप त्यात काही बदलदेखील होताना दिसतात. फाल्गुन पौर्णिमेला येणारा 'होळी' हा एक सर्वपरिचित आवडता सण आहे. भारतात अनेक ज्यात हा सण त्यांच्या पारंपरिक मान्यतांनुसार साजरा केला जातो. या उत्सवाला 'होळी पौर्णिमा', शिमगा', 'होलिकोत्सव' असे संबोधले जाते. होळीला घरोघरी होणारा सगळ्यांचा आवडता पदार्थ म्हणजे पुरणपोळी. 'होळी रे होळी, पुरणाची पोळी' असे म्हणत लहान मुले धमाल करीत असतात. होळीच्या दुसऱ्या दिवसाला रंगोत्सव साजरा करतात. दुसऱ्या दिवशी सुरू होणाऱ्या वसंत ऋतूच्या आगमनानिमित्त 'वसंतोत्सव' असेही संबोधले जाते. यालाच धुळवड किंवा धुलीवंदन असेही म्हटले जाते. काही ठिकाणी पंचमीला म्हणजेच होळीनंतर पाचव्या दिवशी रंगपंचमी साजरी केली जाते होळी या सणाला थंडीचे दिवस म्हणजे हिवाळा हा ऋतू संपलेला असतो. थंडीने त्रासलेले प्राणी, झाडे, फुले ही जोमात, उत्साहात आलेली असतात. झाडांची पाने [30/07, 23:00] 😎😎😎😎😎😎😎: गळून नवीन पानांनी झाडे बहरलेली असतात. झाडांची गळलेली पाने, पालापाचोळा, काड्या जमा करून त्यांची होळी करण्याची आपली परंपरा आहे. भारतात शेतकरी वर्गात होळीचे खास महत्त्व आहे. यादिवशी हाती आलेल्या पिकांबद्दल देवाला धन्यवाद देण्यासाठी प्रार्थना करतात. नवीन पीक अग्नीला समर्पित करण्याची व गव्हाचे पीक हाती आल्यामुळे होळीच्या दुसऱ्या दिवशी गव्हाच्या ओंब्या भाजण्याची प्रथा आहे. गावांमध्ये नृत्याचे सादरीकरण हा शिमगा उत्सवातील अविभाज्य भाग असतो. वेगवेगळी सोंगे धारण करून कलाकार मंडळी लोकांचे मनोरंजन करतात. काटखेळ, डेरानृत्य, गौरीचा नाच, चवळी नृत्य, जाखडी नृत्य तसेच स्त्री वेष धारण करून काही पुरुषमंडळी तमाशा सादर करतात. ढोल-ताशाचे युवा पथके लोकांचे लक्ष वेधून घेतात. पारंपरिक वेशभूषा करून गीत आणि वाद्यवृंदाच्या साथीने लोकनृत्य सादर केले जाते. होळी या उत्सवाचे पौराणिक महत्त्व आहे. भक्त प्रल्हादाला मारण्यासाठी राजा हिरण्यकश्यपूच्या सांगण्यावरून हिरण्यकश्यपूची बहीण होलिका प्रल्हादाला मांडीवर बसवून त्याला जिवंत जाळण्यासाठी अग्नीमध्ये बसते. तिच्यावर अग्नीचा परिणाम होणार नाही, असे तिला वरदान असते; परंतु भक्त प्रल्हादाच्या विष्णू भक्तीमुळे होलिका स्वतः त्यात जळून खाक होते. भक्त प्रल्हादाला मात्र अग्नीची काहीही बाधा होत नाही. तो सुखरूप राहतो. वाईट प्रवृत्तीचे दहन म्हणून धार्मिकदृष्ट्या होळी हा सण साजरा केला जातो. वाईट प्रवृत्तीवर चांगल्या प्रवृत्तीचा विजय म्हणून या सणाकडे पाहिले जाते. महाराष्ट्रात होळीच्या दिवशी समिधा म्हणून काही लाकडे मंत्रोच्चारात जाळली जातात. पेटलेल्या होळीभोवती लोक प्रदक्षिणा घालतात. होळीला म्हणजे अग्नीला नारळ अर्पण करून [30/07, 23:01] 😎😎😎😎😎😎😎: नैवेद्य दाखवतात. होळीचा दुसरा दिवस धुळवड किंवा धूलिवंदन म्हणून साजरा केला जातो. या दिवशी रंगोत्सव साजरा केला जातो. सर्वांनी एकत्र येऊन एकमेकांना गुलाल लावून, विविध रंगांनी रंगवून रंगांची : उधळण केली जाते. वाईट प्रवृत्तीचे दहन करून बंधुभाव आणि एकतेचे प्रतीक म्हणून खूप उत्साहात हा सण संपूर्ण भारत देशात साजरा केला जातो. टीप वाद्यवृंद विविध वाद्य वाजवणारा समूह. गव्हाच्या ओंब्या गव्हाच्या पिकाला आलेले तुरे ज्यामध्ये गहू तयार होतो. समिधा यज्ञ किंवा हवनासाठी उपयोगात आणली जाणारी लाकडे किंवा लाकडाचे तुकडे. पौराणिक पुराणविषयक. कालानुरूप काळानुसार. शब्दार्थ सण उत्सव (festival) वरदान आशीर्वाद (blessing) अग्नी आग (fire) जल्लोष उत्साह (cheers) प्रवृत्ती स्वभाव (tendency) पारंपरीक रूढीनुसार (traditional) विरुद्धार्थी शब्द आवडता × नावडता धार्मिक × अधार्मिक सुरुवात × शेवट विजय × पराजय बहरणे × कोमेजणे वरदान × शाप वाईट × चांगले पारंपरिक X अपारंपरिक लिंग बदला शेतकरी शेतकरीण देव देवी बहीण भाऊ स्त्री पुरुष वचन बदला होळी होळ्या पीक पिके पाने सोंग सोंगे गीत गीते झाडे पान झाड

: सकाळच्या साखर झोपेत असतानाच फोन आला. डोळे चोळत मोबाइलमध् साहेबांचा कॉल होता. मी 'सर' म्हणत कॉल घेतला. ऑडिट असल्यामुळे सरांनी ९ वाजता ऑफिसला पोहच, असा हुकूमच सोडला. मग काय, झालो तयार आणि निघालो. चहापाणी, न्याहरी, डबा आज काही नशिबात नव्हतं. बसथांब्यावर आलो तेव्हा आठ वाजले होते, १० मिनिटांत गाडी येणार होती. जवळच्या चहा टपरीवर चहाची ऑर्डर दिली. तेवढ्यात "घ्या साहेब, तुमची अद्रकइलायची स्पेशल चाय." असा किनऱ्या आवाजात बोलणारा एक बारा-तेरा वर्षाचा पोरगा दिसला. मी चहा घेत त्या पोराचं निरीक्षण करू लागलो. सडपातळ, काळासावळ्या वर्णाचा चुणचुणीत मुलगा होता. हॉफ पॅन्ट आणि मळक्या बनियानवर सर्वांना चहा देत फिरत होता. चहाचे रिकामे कप घेण्यासाठी पुन्हा माझ्याकडे आला. चहाचे पैसे देत मी त्याला विचारले, "कुठल्या वर्गात?" "शाळा सोडली, साहेब." असे म्हणत क्षणातच नजरेआड झाला. मित्रांनो, आपण बालमजुरी हा शब्द कधी ना कधी ऐकलाच असेल. जर तुम्हाला माहीत नसेल की बालमजुरी म्हणजे काय तर 'कोणत्याही क्षेत्रात लहान मुलांद्वारे केल्या जाणाऱ्या श्रमाला बालमजुरी म्हटले जाते.' आपल्या देशात 'मुले देवाघरची फुले' म्हणून त्यांच्यात देवत्व शोधतात. देवाच्या बालरुपाची अनेक मंदिरे आहेत. जसे बाल गणेश, हनुमान, श्रीकृष्ण इत्यादी. ध्रुवबाळ, भक्त प्रल्हाद, लव-कुश, अभिमन्यू यासारखे अनेक बालक भारतीय संस्कृतीत होऊन गेलेत; परंतु आजच्या काळात भारतात गरिबीची स्थिती मोठ्या प्रमाणात आहे. देशातील गरीब मुलांची स्थिती चांगली नाही. बालश्रम व बालकामगार आपल्या देशाची मोठी समस्या आहे. बालमजुरीमुळे गरीब मुलांचे भविष्य अंधःकारमय होत आहे. १४ वर्षाच्या खालील मुलांद्वारे काम करून घेणे म्हणजेच 'बालमजुरी' होय. कमी वयात काम करणाऱ्या या मुलांना बालकामगार म्हटले जाते. कोणत्याही राष्ट्राच्या विकासासाठी तरुण व लहान मुलांची शक्ती खूप उपयुक्त असते. परंतु आपल्या देशातील काही लोक थोड्या पैशांच्या हव्यासापोटी आपल्या मुलांना बालमजुरीच्या कामाला लावून देतात. कमी पैशात कामगार मिळाल्याने हॉटेल, कारखाने व दुकानाचे मालकही या मुलांना कामावर ठेवून घेतात. आज आपल्या देशातील गरीब मुले हॉटेल, फुटपाथवरील दुकानात, लघु उद्योगात, कंत्राटी माणसाकडे, कचरा उचलण्यासाठी व इतर ठिकाणी कामे करताना दिसतात. भारतीय राज्यघटना १९५० च्या कलम २४ नुसार १४ वर्षाखालील कोणत्याही बालकाला कारखान्यात काम दिले जाणार नाही. जर [30/07, 22:46] 😎😎😎😎😎😎😎: एखादया कारखान्यात या कायद्याचे उल्लंघन होताना आढळले तर मालकावर दंड व कारावासाची शिक्षा सुनावली आहे. भारतीय राज्यघटनेच्या कलम ४५ नुसार प्रत्येक राज्य शासनाचे कर्तव्य आहे की त्यांनी आपल्या राज्यातील विद्यार्थ्यांच्या निःशुल्क शिक्षणाची व्यवस्था करावी. बालकामगार व बालमजुरी ही समस्या फक्त भारतात नसून जगातील अनेक विकसनशील देशात मोठ्या प्रमाणात आहे. दारिद्र्यरेषेखालील आई-वडील आपल्या मुलांच्या शिक्षणाचा खर्च करू शकत नाहीत. याशिवाय जीवन जगण्यासाठी पैशांची देखील आवश्यकता असते, म्हणूनच आपल्या मुलांना शाळेत न पाठवता कामावर पाठवतात. गेल्या काही वर्षात शासनाच्या प्रयत्नामुळे देशातील बालकामगारांची संख्या बरीच कमी झाली आहे. भारत शासनाचे हे काम प्रशंसनीय आहे. आपल्या देशात आता प्राथमिक व माध्यमिक शिक्षण मोफत करण्यात आले आहे. याशिवाय शाळेतच मुलांना मध्यान्ह भोजनाची व्यवस्था करण्यात येते. असे जरी असले तरी अजूनही देशात बालकामगारांची समस्या संपलेली नाही. या गंभीर समस्येवर लवकरात लवकर उपाययोजना व्हायला हवी. भारत सरकारच्या या कार्यात सहयोग करणे देशातील प्रत्येक नागरिकांचे कर्तव्य आहे.

110.31.b.17.C

Topic: Reading/Vocabulary Development

STAAR English II High School 2014 - Past Paper

Related quizzes

Related quizzes