अठराविश्व दारिद्र्य कशाला म्हणतात? अर्थातच जिथे एकवेळच्या जेवणाची भ्रांत असेल ! कर्नाटकमधील गुब्बी नावाच्या खेड्यातील एका कुटुंबात थिम्माक्कांचा जन्म झाला. अंगावर आवश्यक कपड्यांपासून तर जेवणापर्यंत साऱ्याचीच उणीव. त्यामुळे शाळेत जाण्याचे तर स्वप्नही पडणार नाही. आई-वडिलांबरोबर मोलमजुरी करायची. त्यातून गुजराण करायची आणि आला दिवस ढकलायचा. थिम्माक्काच्या बरोबर असलेल्या मुली खेळायच्या, बागडायच्या; पण थिम्माक्का दररोज डोक्यावर कसला ना कसला भलामोठा भार वाहून आपले जीवन जगत होत्या. काही वर्षे उलटली नाही तोच मुलगी वयात आली असे म्हणत बालवयातच थिम्माक्काच्या आई-वडिलांनी त्यांचे लग्न बिक्काला चिक्काय्या यांच्याशी लावून दिले. माहेरची जी गत तीच सासरची. गरिबीचा पिच्छा काही सुटला नाही. लग्नाला काही वर्षे उलटले पण अपत्यसुख काही थिम्माक्का आणि चिक्काय्या यांना लाभले नाही. अपत्यसुख नसल्याने जीवाचं बरेवाईट करावं, असं वारंवार त्यांच्या मनात यायचं; पण चिक्काय्या यांनी धीर दिला. वृक्षांना मूल मानून सांभाळ कर, असा मोलाचा उपदेश केला. छोटीशी झोपडी जी आपल पातव आसरा आहे तीच काय ती हक्काची जागा. मग काय करायचे? झोपडीच्या बाहेर येऊन त्यांनी पाहिलं आणि त्यांना समोर दिसला तो रस्ता. चटकन त्यांनी निश्चय केला की माझ्या मुलांची वाटही रस्त्यावरूनच जाईल. मग काय सुरू झाला नवा उपक्रम, झाडे लावण्याचा. रोप आणले आणि ते लावले काही दिवस त्याची काळजी घेतली पण पुढे काय? हा प्रश्न थिम्माक्कांना सतावत होता. पाहता पाहत लागवड केलेल्या ३०० रोपांचे झाडात रूपांतर झाले. डेरेदार बहरलेल्या या वृक्षांमुळे चिंचा, डिंक आणि अन्यही काही फायदे मिळू लागले. रस्त्यांलगत लावलेली ही झाडे जणू मोठे साम्राज्यच बनली. दररोजची मोलमजुरी करीत सुरू असलेला हा उपक्रम त्यांच्या जीवनाचा अविभाज्य भाग बनला. याच काळात काहींनी थिम्माक्कांना हिणवलं, टोमणे मारले. पण यापासून न ढळण्याचा त्यांचा निश्चय आणि अपत्यासारखेच झाडांवरचे प्रेम यामुळे त्यांचे कार्य सुरूच राहिले. मुले मोठी झाली म्हणजे आपण निवांत झालो, असे थोडेच असते. मुले स्वावलंबी झाली तरीही त्यांच्याकडे लक्ष ठेवावेच लागते. कारण, आपल्या गाठी असलेला अनुभव. झाडांच्या संगोपनाची जबाबदारी नसली तरी 'वृक्ष चळवळ' या कर्नाटक सरकारच्या उपक्रमाच्या त्या प्रणेत्या बनल्या. (अर्थात ब्रँड अॅम्बेसेडर !) झाडांचा प्रचार, प्रसार सुरू झाला. पण, मन काही रमेना. पाहता पाहता थिम्माक्कांच्या वयाने ८० ओलांडली. आपल्याला कुणाचा तरी आधार हवाच असतो. थिम्माक्कांना मिळाला तो उमेशच्या रूपाने. थिम्माक्कांच्याच नात्यातला असलेला नव्या उमेदीचा उमेश थिम्मक्कांचा दत्तकपुत्र झाला. वृक्षांची हिरवी वाट सुरू झाली ती सुसाट. थिम्माक्कांचे कर्मस्थान कर्नाटक असले तरी त्यांचे ख्यातीस्थान संपूर्ण विश्व बनले. पातळीपर्यंत सन्मान झालेल्या थिम्माक्कांचे वय आज आहे १०९ वर्षे. मात्र, उत्साहाचा झरा तसूभरही आटलेला नाही. एखाद्या तरुणालाही लाजवेल असे काम थिम्माक्का आजही करीत आहेत. ही झाडेच आपले कुटुंब आहेत आणि झाडांमुळेच आपण आहोत, या भावनेने थिम्माक्का अनेकदा भावनाविवश होतात. पर्यावरणाच्या अनेकानेक समस्या आज उग्र झाल्या आहेत. कुणी तापमानवाढीविषयी बोलतोय, कुणी हवामानबदलाविषयी आणि अन्य कुणी नैसर्गिक आपत्तींविषयी. थिम्माक्का म्हणतात, फक्त झाडे लावा सारे प्रश्न मिटतील. गरिबीचे निर्मूलन कसे करायचे, असे एका पुरस्कार सोहळ्यात एकाने विचारले. थिम्माक्का म्हणाल्या, "झाडे लावा." त्यांच्या या उत्तराने सारे सभागृह निःशब्द झाले. कसे काय ? 'आदिवासी आणि ग्रामीण जनतेला याच झाडांची फळे, फुले मिळतील. रोजगार मिळेल आणि त्यांचे जीवनमान उंचावेल', हे थिम्माक्कांचे वाक्य ऐकून व्यासपीठावरील आणि सभागृहातील साऱ्यांनीच उभे राहून टाळ्यांच्या कडकडाटात थिम्माक्कांना मानवंदना दिली. थिम्माक्का आज 'वृक्ष माता' बनल्या आहेत आणि त्यांच्या कार्याचा बहरही हिरवी लख्ख वाट बनलाय. - भावेश ब्राह्मणकर